Ақылды мен ақымақ туралы — 28-бет 1532
Сұрыптау:
Қызғанғаның қызыл итке жем болды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қызғаныштың адамға пайда әкелмейтінін, керісінше өзіне де, өзгеге де зиян тигізетінін…
Қызғаншақтың іші тар,
Болмас онда ұят-ар.
Болмас онда ұят-ар.
Негізгі мағынасы Қызғаншақ адам өзгенің жетістігін көтере алмайды, сондықтан оның көңілі тарылып, ішкі дүниесі…
Қыздың көзі - қызылда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қыздың көзі қызыл түске, әсемдікке, сән-салтанатқа тез түседі деген ұғым…
Қыздың қызылы қашса,
Жігіттің қызығы басылады.
Жігіттің қызығы басылады.
Негізгі мағынасы Қыздың қызылы қашса, жігіттің қызығы басылады: қыздың жастық ажары солса, оған тек сұлулығы үшін…
Қыз көрейік, қыз көрейік,
Қыз көретін жігітті біз көрейік.
Қыз көретін жігітті біз көрейік.
Негізгі мағынасы Қыз көрейік дейсіңдер, ал қыз көретін жігітті алдымен біз көрейік: қыз таңдауға келген жігіттің өзі…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қызыл кебіс қисық аяқты әйгілейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кемшілігі сөзден емес, ісінен, жүріс-тұрысынан көрінетінін білдіреді. Тура…
Қылдан қиқым іздеген.
Негізгі мағынасы «Қылдан қиқым іздеген» деген тіркес адамның өте ұсақ-түйекке дейін үңіліп, жоқтан бар іздейтінін…
Қымбат мата сандықта жатып тозады.
Негізгі мағынасы Қымбат мата сандықта ұзақ жатып, жел тимей, күн тимей сақталғанмен, уақыт өте келе ескіреді, өңі…
Қыңыр көшіп бай болмай-ақ қой,
Қисық сөйлеп би болмай-ақ қой.
Қисық сөйлеп би болмай-ақ қой.
Негізгі мағынасы Қыңырлықпен көшіп бай болғанша, бай болмай-ақ қой; қисық сөйлеп би болғанша, би болмай-ақ қой дейді…
Қырдағы қырғауылды қырамын деп,
Үйдегі тазыңнан айырылып қалма.
Үйдегі тазыңнан айырылып қалма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қолдағы барды бағалап, пайдасыз тәуекелге ұрынбауды ескертеді. Тура мағынасында…
Қыркың бір төбе,
Мыркың - бір төбе.
Мыркың - бір төбе.
Негізгі мағынасы Мақалдың суреті — бір жұрттың екі төбеге бөлініп отыруы: қырқың бір төбеде, мырқың бір төбеде…
Қырсыз шілдеде жаурап,
Тойда аштан өледі.
Тойда аштан өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай бір қарағанда әсірелеу сияқты көрінгенімен, астарында адамға икемсіздік, салақтық…
Қырсықты қой қыста қырқылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қырсық, көнбіс емес қойды қыста қырқу қиын әрі қолайсыз жұмыс дегенді…
Қырыққа келсе де, ырыққа келмеген.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жасына жетсе де, мінезі түзелмей, айтқанға көнбей, тәртіпке бағынбай жүретінін…
Қырықтың бірі - Қыдыр,
Мыңның бірі — Уәли.
Мыңның бірі — Уәли.
Негізгі мағынасы Қырық адамның ішінде біреуі Қыдыр болуы мүмкін, мың адамның ішінде біреуі әулие. Халық сенімі бойынша…
Лашығы жоқ орданы аңсайды,
Желері жоқ жорғаны аңсайды.
Желері жоқ жорғаны аңсайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамда бардың қадірі көбіне қолынан кеткенде немесе өзінде жоқ нәрсеге қызыққанда…
Лұқпанның өз емі өзіне қонбайды.
Негізгі мағынасы Лұқпан — халық даналығының символы, көпті көрген, бәрін білетін ақылды адам ретінде айтылады. Бірақ…
Мадақ - жел сөз.
Негізгі мағынасы «Мадақ - жел сөз» деген мақал артық мақтау мен орынсыз көтермелеудің шын мәні жоқ екенін аңғартады…
Маймылдың басы ойнауға жеткенмен,
Ойлауға жетпейді.
Ойлауға жетпейді.
Негізгі мағынасы Маймылдың ақылы ойнауға, еліктеуге жеткенмен, ойлауға жетпейді дейді. Мақал біреудің істегенін…
Мақал - сөздің атасы,
Уәде - ердің опасы.
Уәде - ердің опасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің қадірі мен уәдеге беріктікті қатар қояды. «Мақал — сөздің атасы» дегені, халықтың…
Мақтанған мастан бетер.
Негізгі мағынасы «Мақтанған мастан бетер» деген мақал орынсыз кеуде соғу, асыра сөйлеу адамды абыройға жеткізбейтінін…
Мақтаншақ бар ақылын мақтанға тауысады.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: мақтаншақ адам өзіндегі бар ақылды, күшті, қабілетті шынайы іске жұмсамай, оны…
Мақтаншақ қысыр сиыр сауады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның орынсыз мақтануы бос сөз екенін білдіреді. Тура мағынада қысыр сиырдан сүт…
Мақтаншақты мақтасаң, басыңа секірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мақтаншақ адамды орынсыз көтермелесең, ол одан сайын паңданып, шектен шығып кетеді дегенді…
Мақтаншақтың өтірік айтқызады,
Өтірік көңіл қайтқызады.
Өтірік көңіл қайтқызады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға мақтаншақтық пен жалған сөйлегеннің зиянын ескертеді. Мақтанған адам өз беделін…
Малға жарлылық - жарлылық,
Ақылға жарлылық - сорлылық.
Ақылға жарлылық - сорлылық.
Негізгі мағынасы Малға кедей болу — жай ғана кедейлік, ал ақылға кедей болу — нағыз сорлылық дейді. Мақал екі…
Малдан айырылсаң да, ақылдан айырылма.
Негізгі мағынасы Малдан айырылсаң да, ақылдан айырылма: дүние кетсе де, есіңді жоғалтпа. Мақал ауыр күнде адамның басты…
Маңдайы тайқыдан,
Көкірегі қайқыдан,
Еріні түріктен,
Ауызы бүріктен,
Көзі көктен,
Сылтауы көптен сақтан.
Көкірегі қайқыдан,
Еріні түріктен,
Ауызы бүріктен,
Көзі көктен,
Сылтауы көптен сақтан.
Негізгі мағынасы Маңдайы тайқы, кеудесін керген, ернін шығарған, аузын бүрген, көзі көк және сылтауы көп адамнан сақтан…
Маңырағанның бәрі қой емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — маңыраған барлық жануар қой бола бермейді. Астарлы мағынасы — сыртқы…
Мәуелі ағаш майысқақ.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: жемісі мол, бұтағы ауырлаған ағаштың салмағынан төмен иілетінін білдіреді…
Мезгілсіз шақырған қораздың
айдарын жұлмақ керек.
айдарын жұлмақ керек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қораз мезгілінен бұрын шақырса, оның айдарын жұлу керек деген қатал…
«Мен», «мен» дей берме,
Меңдеп өлерсің.
Меңдеп өлерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз-өзін тым көтеріп, «мен» деп шектен тыс мақтана беруі жақсылыққа апармайтынын…
Менменнің тобасы жүрмес.
Негізгі мағынасы Менмен адам өзіне тым сеніп, кішіпейілдіктен алыстайды. Сол себепті оның ісі берекелі болмайды, сөзі…
Мен саған жауырынмын ба?
Негізгі мағынасы Мен саған жауырынмын ба дейді: «мені неге үнемі пайдаланасың, неге бар жүгіңді маған артасың» деген…
Мешелден жөтел кетпейді.
Негізгі мағынасы «Мешелден жөтел кетпейді» деген мақал сырттай қарағанда адамның сырқаты туралы айтылғандай…
Миға ерген дене азбайды,
Милыға ерген ел азбайды.
Милыға ерген ел азбайды.
Негізгі мағынасы Дене мидың айтқанымен жүрсе, қимылы орнымен болады, күшін босқа шашпай, жүдемейді. Ел де дәл солай…
Милауға сөз ұқтырғанша,
Бураны кезіктіру оңай.
Бураны кезіктіру оңай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылы аз, түсінігі төмен адамға сөз түсіндіру қиын, тіпті ашулы не…
Миуасыз ағаштың бұтағы тік.
Негізгі мағынасы «Миуасыз ағаштың бұтағы тік» деген мақалдың тура мағынасы — жемісі жоқ ағаштың бұтағы салмақтан…
Мінгені есек,
Айтқаны өсек,
Тұла бойы есеп.
Айтқаны өсек,
Тұла бойы есеп.
Негізгі мағынасы Мақал бір адамның бейнесін үш штрихпен сызып береді: астындағы көлігі — есек, аузындағы сөзі — өсек…
Момынды момын қорғайды,
Түйе қомын қорғайды.
Түйе қомын қорғайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: момын, жуас адамды өзіне ұқсас, тыныш мінезді жан қорғайды; түйенің қомын…