Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.5K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Өтпес пышақ қол кесер.
**Негізгі мағынасы** Өтпес пышақ — істің құралы бола алмайтын, пайдасынан зияны көп нәрсенің бейнесі. Бұл мақалдың тура...
Жалғыз өркешті түйенің бәрі - нар,
Дегенмен, нардың да нары бар.
Дегенмен, нардың да нары бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз өркешті түйенің бәрі нарға ұқсағанымен, олардың бәрі бірдей ең м...
Ақылдан асар амал жоқ,
Батырлар алмас қамал жоқ.
Батырлар алмас қамал жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың кез келген істі шешудегі ең биік құрал екенін айтады. Тура мағынада, адам қолмен...
Сыныққа сылтау іздейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі түзетудің, кінәні мойындаудың орнына, өз әлсіздігін ақтауға тырысатынын...
Екі ойбайдың бір тобасы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі рет айтылған «ойбайдың» бір ғана тобы, яғни бір ғана сабағы, нәтиж...
Аузына келгенді сөйлеу,
Ақымақтың ісі.
Алдына келгенді жеу,
Хайуанның ісі.
Ақымақтың ісі.
Алдына келгенді жеу,
Хайуанның ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойланып сөйлеуге, өзін ұстай білуге шақырады. «Аузына келгенді сөйлеу» — не болса...
Батырды шешен аттан түсіріпті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күшті, айбарлы батырдың өзін сөзге жүйрік, тапқыр шешен аттан түсіріп ж...
Қашса құтылып, қуса жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам қашса, қуған кісі оған жетіп алады деген ой. Астарлы мағынасы...
Ұстамен дос болсаң,
Керегіңді соқтырып аларсың.
Қайықшымен дос болсаң,
Қайығыңды суға саларсың.
Ұрымен дос болсаң,
Қораға шабарсың.
Керегіңді соқтырып аларсың.
Қайықшымен дос болсаң,
Қайығыңды суға саларсың.
Ұрымен дос болсаң,
Қораға шабарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласса, соның мінезі мен ісі өзіне жұғатынын айтады. Ұстамен дос болсаң,...
Ақылдан жақын дос бар ма?
Ашудан жаман қас бар ма?
Жиырма бестен артық жас бар ма?
Қымыздан дәмді ас бар ма?
Ашудан жаман қас бар ма?
Жиырма бестен артық жас бар ма?
Қымыздан дәмді ас бар ма?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда сұрақ түрі арқылы өмірдегі ең қымбат төрт құндылық аталады: ақыл, сабыр, жастық шақ жән...
Үгітті ұққанға, ақылды жұққанға айт.
**Негізгі мағынасы** Үгітті ұққанға, ақылды жұққанға айт деген мақал ақыл-кеңес әркімге бірдей дарымайтынын білдіреді....
Ақымақтың ала-құласы болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамның түсінігі мен талғамы біркелкі болмайды, бірде бір сөзге...
Қаңтарда қатқан мұздай.
**Негізгі мағынасы** «Қаңтарда қатқан мұздай» деген мақал бір нәрсенің өте қатты, суық, берік немесе қатып қалған күйін...
Көп ақымақтың ағасы болғанша,
Бір ақылдының інісі бол.
Бір ақылдының інісі бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен парасаттың көптіктен де, атақ-даңқтан да жоғары екенін білдіреді. Тура мағынасын...
Көңілшектің арты ашық.
**Негізгі мағынасы** Көңілшек адам тез сеніп, тез ренжіп, ішіндегі сырын да, ойын да көп жасыра алмайды. Сондықтан оның...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.