Ақылды мен ақымақ туралы — 25-бет 1532
Сұрыптау:
Қанша тұлпар десе де,
Мініп болмас жалсызды.
Мініп болмас жалсызды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жалы жоқ атқа қанша «тұлпар» деп баға берсең де, оған мініп шаба алмайсың…
Қаңтарда қатқан мұздай.
Негізгі мағынасы «Қаңтарда қатқан мұздай» деген мақал бір нәрсенің өте қатты, суық, берік немесе қатып қалған күйін…
Қапияда қатын ақыл табады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тосын, қиын, шұғыл жағдай туған сәтте әйел адам тез ойлап, жол таба алады…
Қарағайда қырық бұтақ,
Біреуі ғана қамшыға сап.
Біреуі ғана қамшыға сап.
Негізгі мағынасы Қарағайдың бұтағы көп, бірақ қамшыға сап боларлық түзу, берік, қолға ыңғайлы бұтақ біреу ғана шығады…
Қаралығы күйедей,
Қараулығы түйедей.
Қараулығы түйедей.
Негізгі мағынасы Қаралығы күйедей, қараулығы түйедей дейді: мақал сырты да, іші де жағымсыз адамды мысқылдайды. Оның…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қара мойынға қара моншақ.
Негізгі мағынасы «Қара мойынға қара моншақ» деген мақал сырттай қарағанда бір түстес, үйлескен нәрсе туралы айтылғандай…
Қарамық өзін бау санайды,
Төбе өзін тау санайды.
Төбе өзін тау санайды.
Негізгі мағынасы Егін арасында өскен қарамық — арам шөп, бірақ ол өзін бау-бақшаның бағалы өсімдігіндей сезінеді…
Қараңғыда қарсақтың ізінен жаңылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қараңғы түнде қарсақтың ізі көзге анық түспесе де, тәжірибелі жан оның…
Қараңғының көзі жоқ.
Негізгі мағынасы Қараңғыда көз ештеңе көрмейді: қанша үңілсең де, жол да, тас та, шұңқыр да көрінбейді. Мақал осы…
Қараңғы үйде қабан күркірейді.
Негізгі мағынасы Қараңғы үйде қабан күркірейді деген мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, өйткені қабанның «күркіреуі»…
Қара судан қаймақ алған.
Негізгі мағынасы «Қара судан қаймақ алған» деген мақал өте қиын, қолайсыз, пайдасыз көрінген жерден де бір олжа, игілік…
Қара суды теріс ағызған.
Негізгі мағынасы «Қара суды теріс ағызған» деген мақал бір істі әдеттегі жолынан бөлек, дұрыс емес бағытқа бұруды…
Қарау адам күншіл,
Мекер адам міншіл.
Мекер адам міншіл.
Негізгі мағынасы Мақал екі жаман мінезді және олардың туындысын қатар қояды. Қарау, яғни сараң, қолы қысқа адам өзгенің…
Қарғайын десем жалғызымсың,
Қарғамайын десем жалмауызымсың.
Қарғамайын десем жалмауызымсың.
Негізгі мағынасы Ата-ананың ащы күйініші: қарғайын десем — жалғыз балам, оны қарғауға тілім бармайды, қарғамайын десем…
Қарға қазға еліктеймін деп сирағын сындырыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырт көзге әдемі көрінгенге соқыр еліктеудің зиянын айтады. Қарға өз болмысын ұмытып, қазға…
Қарға қарғаның көзін шұқымайды.
Негізгі мағынасы Қарға қарғаның көзін шұқымайды деген мақалдың тура мағынасы — бір тектес құстар бір-біріне әдейі зиян…
Қарға қияға ұя салмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қарға биік қияға ұя салмайды, яғни өзіне қолайсыз, аса қиын не тіпті жат…
Қарға мақтанып сұңқар болмас,
Есек мақтанып тұлпар болмас.
Есек мақтанып тұлпар болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өз-өзін орынсыз мақтау адамды биіктетпейтінін білдіреді. Қарға қанша мақтанса да сұңқарға…
Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта.
Негізгі мағынасы Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта деген мақал адамдағы екіұдайлықты, тұрақсыздықты және ұсақ…
Қарғаның жүзіне бір кесек,
Жаманның жүзі бірге есеп.
Жаманның жүзі бірге есеп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда жаман адамға қанша жақсылық жасасаң да, оның көңілі бірден өзгермейтіні, жасаған…
Қарғаның «қарқ» дегені - өзіне сүйеу.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қарға қарқылдағанда өз дауысымен өзі ғана үн қосып, өзіне дем…
Қарғаның құдасы көп,
Түлкінің жолдасы көп.
Түлкінің жолдасы көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай ғана емес, астарлап айтқанда, айлакер, қу, пайдасын күйттеген адамның жанында да…
Қарғыстың ең жаманы -
Өзің білме, білгеннің тілін алма.
Өзің білме, білгеннің тілін алма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам үшін ең ауыр жаман тілек: өзіңнің білімсіз болуың және білімді…
Қарманған қарап қалмайды.
Негізгі мағынасы Қарманған қарап қалмайды деген сөз — адам тырысып, әрекет етіп, қолынан келгенін істесе, бос қарап…
Қарны ашқан кәрі дауын даулайды.
Негізгі мағынасы Қарны аш адам аштықтың азабынан ойы бұзылып, ұсақ-түйекке де ашуланғыш келеді. Мақал тура мағынасында…
Қарны ашқан молданың,
Сәлдесі қалар боқтықта.
Сәлдесі қалар боқтықта.
Негізгі мағынасы Аш қалған молда сәлдесінің қоқысқа түсіп қалғанын да елемейді: қарын ашқанда абыройдың белгісі де…
Қартайған ит жатып үреді.
Негізгі мағынасы Қартайған иттің жатып үруі — тура мағынасында әлсіреген, қимылы аз жануардың орнынан тұрмай-ақ үріп…
Қарттығыңа мақтанба, мәрттігіңе мақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жасқа емес, мінезге, іс-әрекетке сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында: қартайғаныңмен…
Қарусыз кісінің қайраты зая,
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
Негізгі мағынасы Қарусыз кісінің қайраты зая, қайратсыз кісінің айбаты зая дейді. Мақал күш пен құралдың бір-бірінсіз…
Қасапшыға мал қайғы,
Қара ешкіге жан қайғы.
Қара ешкіге жан қайғы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әркімнің уайымы мен қамы өзіне жақын, өз мүддесіне байланысты болатынын білдіреді. Тура…
Қас бекзаттың белгісі,
Қайғысын жұртқа сездірмес.
Қайғысын жұртқа сездірмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал нағыз бекзат, текті, тәрбиелі адамның қайғы-қасіретін сыртқа шашпайтынын білдіреді. Тура…
Қасқалдақтың қанындай қат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте сирек, өте тапшы нәрсені қымбат, қадірлі деп түсіндіреді. «Қасқалдақтың қанындай» деген…
Қасқыр айдағанға көнбес,
Шошқа байлағанға көнбес.
Шошқа байлағанға көнбес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырды айдап бағындыру қиын, шошқаны байлап ұстау да оңай емес. Астарлы…
Қасқыр - ауыз, түлкі - құйрық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал айлакер, қу тілді, сырттай момын көрінгенімен ішінен өз пайдасын ғана ойлайтын адамды…
Қасқырда қанағат, бекте салауат жоқ.
Негізгі мағынасы Қасқыр бір қойды жеумен тынбай, отарды түгел қырады; бектің де қанағаты, тыйымы жоқ: ол алған сайын…
Қасқырдан қайрат кетсе,
Ешкіні «апа», текені «жезде» дейді.
Ешкіні «апа», текені «жезде» дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қайраты кеткен қасқыр әлсізденіп, бұрын жем қылатын ешкіге де батпай, оған…
Қасқырдың күшігін қанша асырасаң да,
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың күшігін қанша бағып-қақсаң да, ол бәрібір тоғай жаққа қарап…
Қасқыр жүйрік - жылыс жоқ,
Түлкі жүйрік - дыбыс жоқ,
Қоян жүйрік - тыныш жоқ.
Түлкі жүйрік - дыбыс жоқ,
Қоян жүйрік - тыныш жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр, түлкі, қоян сияқты аңдардың өзіне тән қимылы мен мінезін…
Қасқырлар ұлысып табысады.
Негізгі мағынасы Қасқырлар ұлысып табысады деген мақалдың тура мағынасы — қасқырлар бір-біріне ұли отырып, өзара үн…
Қасқыр мен ұры - мінездес,
Екеуі де түнді аңдиды.
Бұлбұл мен гүл - мінездес,
Екеуі де күнді аңдиды.
Екеуі де түнді аңдиды.
Бұлбұл мен гүл - мінездес,
Екеуі де күнді аңдиды.
Негізгі мағынасы Қасқыр мен ұры мінездес, екеуі де түнді күтеді, бұлбұл мен гүл мінездес, екеуі де күнді күтеді дейді…