Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
254.2K
Қаралым
164
Орташа
Сұрыптау:
Көп ақымақтың ағасы болғанша,
Бір ақылдының інісі бол.
Бір ақылдының інісі бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен парасаттың көптіктен де, атақ-даңқтан да жоғары екенін білдіреді. Тура мағынасын...
Жаман адамды жақынға санама,
Жаман жолды жақынға санама.
Жаман жолды жақынға санама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, теріс ниетті адамды өзіңе жақын тартпа, сондай-ақ зиян...
Жылан иреңдеп жүреді, сүйрендеп күледі.
**Негізгі мағынасы** Жылан иреңдеп жүргені сияқты, кей адам да өз ойын тура айтпай, бұралаңдап, екіұшты сөйлеп жүреді. А...
Қағынан жеріген құлан қаңғырып өлер.
**Негізгі мағынасы** «Қағынан жеріген құлан қаңғырып өлер» деген мақал өз тегінен, өз ортасынан, өз негізінен безген ад...
Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ.
**Негізгі мағынасы** «Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ» деген мақал адамды сырттай көріп, ішкі сырын бірден білу қиын екені...
Күшін білмеген күшенер.
**Негізгі мағынасы** «Күшін білмеген күшенер» деген мақал адам өз шамасын, мүмкіндігін, орнын дұрыс бағаламаса, орынсыз...
Салынды суға кетеді,
Сағым қуған түбіне жетеді.
Сағым қуған түбіне жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — салынған нәрсе суға кетіп, көзден ғайып болады; сағым қуған адам оның...
Тіл тиексіз.
**Негізгі мағынасы** «Тіл тиексіз» деген мақал сөздің тоқтамай, шегіне жетпей кететінін білдіреді. Тура мағынасында тілд...
Кекірек шіркін дікең қағады,
Күресуге дәрмен жоқ.
Күресуге дәрмен жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кеудесіне сыймай, шамданып, өз күшіне сеніп керілген адамды әжуалайды. Тура мағынасында «...
Екі қошқардың басы бір қазанға сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Екі қошқардың басы бір қазанға сыймайды деген мақал бір ортада екі күшті, мінезі қатты, өз дегеніне...
Сезікті секіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрседен секем алған, күмәнданған адам шошып, жалт етеді. Астарлы м...
Сүтке тиген мысықтай.
**Негізгі мағынасы** «Сүтке тиген мысықтай» деген мақал бір нәрсеге қатты құмартып, соған жеткен соң өзін ұстай алмай қ...
Адам - ала, мал - құла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен болмысы әртүрлі, құбылмалы келеді деген ойды білдіреді. «Ала» сөзі — ала-...
Қудың аяғына су жұқпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қудың аяғы суға тимейді, сондықтан су жұқпайды деген ой. Астарлы мағын...
Ажал ақымақ үшін алтау,
ақылдыға біреу.
ақылдыға біреу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдегі қауіпті, қиындықты, өлім қатерін әр адам әрқалай қабылдайтынын меңзейді. Тура ма...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.