Ақылды мен ақымақ туралы — 27-бет 1532
Сұрыптау:
Қорқақтың бәрі Құдайшыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда қорқақ адамды «Құдайшыл» деп атайды, бірақ оның астарында терең мысқыл…
Қорқақтың көзі үлкен,
Ақымақтың сөзі үлкен.
Ақымақтың сөзі үлкен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қорқақ адам мен ақымақ адамның мінезін салыстырып, екеуінің де әлсіз тұсын әжуа етеді…
Қорыққан бұрын жұдырықтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қорыққан адам өзінен бұрын жұдырық сермейді, яғни қауіпті сезген кісі…
Қорыққан ит үш күн үреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қорыққан ит қауіп сезгенде көп үреді, бірақ оның әрекеті ұзаққа…
Қорыққан молда мешіттен ұзамайды.
Негізгі мағынасы Қауіптен қорыққан молда мешіттен ұзап шықпайды: онда оны жұрт сыйлайды, ешкім тиіспейді, өзі білетін…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қорықсаң, қасқыр інінің аузына барып жат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қорқақтықты, екіұдай күйді әжуалайды. Тура мағынасында: егер адам қорқақ болса, қасқырдың…
Қотыр қолда қола сақина.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қотыр, яғни терісі зақымданған не жаралы қолға қымбат қола сақина…
Қоян көлеңкесінен қорқады.
Негізгі мағынасы Қоян көлеңкесінен қорқады деген мақал өте үркек, батылсыз адамды меңзейді. Тура мағынасында қоян кез…
Қоянның қарасын көріп, қалжасынан түңіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы белгіден-ақ сақ болуға шақырады. Яғни бір нәрсенің не бір адамның түрі, нышаны…
Қуантар болсаң асық,
Мұңайтар болсаң сабыр тұт.
Мұңайтар болсаң сабыр тұт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды екі жағдайда да байсалды болуға үндейді. Біреуді қуантарда асықпай, орнықты әрекет…
Қудан үйрен, сұмнан жирен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кімнен үлгі алып, кімнен сақтануы керегін үйретеді. Тура мағынасында, қудан үйрен…
Қуды қу табады, шұқанақты су табады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қулығы бар адам өзіне лайық айлакерді жолықтырады, ал шұңқыр, ойыс жерге…
Қудың аяғына су жұқпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қудың аяғы суға тимейді, сондықтан су жұқпайды деген ой. Астарлы мағынасы…
Қулығына құрық бойламайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте айлалы, қулығы мол адамды сипаттайды. Тура мағынасында оның қулығына тіпті құрық та…
Қулық құлынжанды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдағы «қулық» сөзі айла-шарғы емес, мал шаруашылығына қатысты сөз: құлындамаған, құлынсыз…
Қулық та дерт.
Негізгі мағынасы «Қулық та дерт» деген мақал адамның қулығы, айласы шектен шықса, ол мінез емес, зиянды әдетке…
Қу тіл - қоңылтақ етік.
Негізгі мағынасы Қу тіл — қоңылтақ етік: айлакер, жылпос сөз кез келген аяққа кие салатын кең етік сияқты, бәріне…
Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көрерсің.
Негізгі мағынасы «Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көрерсің» деген мақалдың тура мағынасы — түйе сойылғанда ет көп…
Құдайға да сенеді ,
Албастыға да ереді.
Албастыға да ереді.
Негізгі мағынасы Құдайға да сенеді, албастыға да ереді — бір нанымда тұрақтамайтын, жақсыға да, жаманға да бірдей бас…
Құдайдың өзіне дұға үйреткендей.
Негізгі мағынасы Құдайдың өзіне дұға үйреткендей — бәрін білетін, шебер адамға өз білгенін үйретпек болу. Тіркес біреу…
Құдашамен құда ойнар,
Қошақанмен бөрі ойнар.
Қошақанмен бөрі ойнар.
Негізгі мағынасы Құда жағының жігіті құдашамен ойнап, әзілдеседі, ал бөрі қошақанмен «ойнайды» деген сөз. Қазақ…
Құзғын жемтік көрмесе жүре алмайды.
Негізгі мағынасы Құзғын жемтікке тәуелді құс. Сондықтан бұл мақалдың тура мағынасы — құзғын өлексесіз, қорексіз…
Құзда қар ерімес.
Негізгі мағынасы «Құзда қар ерімес» деген мақалдың тура мағынасы — биік, қия, күн көзі аз түсетін құз жартаста қар ұзақ…
Құлайын деп тұрған тамға сүйенбе.
Негізгі мағынасы Іргесі сөгіліп, құлағалы тұрған тамға арқа сүйеген адам өзі де астында қалады. Мақал сенімсіз нәрсеге…
Құланға ерген шиеге аунайды.
Негізгі мағынасы Құланға ерген шиеге аунайды деген мақалдың тура мағынасы — құлан жүрген жерде шие де соған ілесіп, сол…
Құлды мақтайын десең алысқа сат.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құлды асыра мақтай бастасаң, оның құнын көтеріп, алысқа сатып жіберуге…
Құл құтырса, құдыққа қармақ салады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашуға мінген, шектен шыққан, өз орнын білмеген адам орынсыз іс істейтінін білдіреді. Тура…
Құлықсыз құлақ ойға олақ.
Негізгі мағынасы Тыңдағысы келмейтін, ынтасыз құлақ ойды қабылдауға олақ болады дейді. Мақал үйренудің ең басты шарты…
Құлынындағы сақау,
Құнанындағы тісеу.
Құнанындағы тісеу.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын кезінде сақау, яғни кемістеу көрінген жылқының өскенде құнан…
Құнажын деп кемітпе,
Ертең-ақ атан болады.
Ертең-ақ атан болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас нәрсені, әлсіз немесе әлі толық жетілмегенді кемсітпеуді ескертеді. Құнажын — әлі буыны…
Құнтсыз жігіт ат мінсе,
Көсеуменен сабалар.
Құнтты жігіт ат мінсе,
Ат аяғын тағалар.
Көсеуменен сабалар.
Құнтты жігіт ат мінсе,
Ат аяғын тағалар.
Негізгі мағынасы Құнтсыз, ұқыпсыз жігіт ат мінсе, оны қамшымен емес, қолына іліккен көсеумен сабалайды: атты күтпейді…
Құрғақ талқан жегенді күлдірме,
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
Негізгі мағынасы Құрғақ талқан жеп отырған адамды күлдірсең, талқан тамағына тұрып, қақалады; ер-тоқымсыз нарға мінген…
Құс жаманы - шажа, ілік жаманы - бажа.
Негізгі мағынасы Құстың ішінде шажа нашар саналады, туыс-жекжаттың ішінде бажа нашар деп айтылады. Шажа — тау басында…
Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады.
Негізгі мағынасы Құс қанатының күшімен биікке көтеріледі, ал құйрығы оған қонғанда тепе-теңдік беріп, бағыттайды…
Құсты қанат ұшырады,
Ерді талап ұшырады.
Ерді талап ұшырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құс қанатымен ұшатыны сияқты, ер жігітті алға бастырып, биіктететін күш…
Құстың бәрі бұлбұл болмас,
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: барлық құс бірдей бұлбұл сияқты әсем үн шығара бермейді, барлық жылқы да…
Құтпан төбеттей әупілдеген.
Негізгі мағынасы «Құтпан төбеттей әупілдеген» деген тіркес көп айқайлап, даурығып сөйлейтін, бірақ ісі әлсіз не сөзі…
Қыдыр сөз - күйдіргі.
Негізгі мағынасы «Қыдыр сөз – күйдіргі» деген мақал сөздің қуаты өте күшті екенін білдіреді. Тура мағынасында қыдырған…
Қызарған бет табылар,
Қызынған ниет табылмас.
Қызынған ниет табылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашудың, асығыстықтың, қызбалықтың зиянын ескертеді. Адам кейде ұялғаннан, ашуланғаннан не…
Қызбен алыспа, қысырақпен жарыспа
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баламен орынсыз дауласпа, ал қысырақпен жарысқа түспе деген ойды білдіреді. Тура…