Қисық көз қыли,
Дәл ортасын көре алмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы кемшілікке ишара еткенімен, астарында адамның ойы мен танымына байланысты шындықты меңзейді. Тура мағынада қыли көз дәл ортаны дұрыс көрмейді, яғни көру қабілеті толық емес деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — дүниеге бұрмаланып қарайтын, әділдікті тура бағаламайтын адам шындықтың нақ өзегін аңғара алмайды. Мұнда тек көздің емес, көңіл мен ойдың да «қисық» болуы айтылған.
Образдар мен теңеулер
«Қисық көз» — сыртқы кемшіліктің бейнесі ғана емес, біржақты, қисынсыз пайымның символы. «Дәл ортасын көре алмау» — істің мәнін, ақиқатын, әділ шешімді таба алмауды білдіреді. Яғни мақал адамға нәрсені үстірт емес, тура және анық қарау керегін ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің жағдайды әдейі бұрмалап түсіндіруіне немесе оқиғаның шын мәнін көрмей тұрып пікір айтуына байланысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер есептің бір бөлігін ғана көрсетіп, қателікті жасырып қалса, басшы оған: «Қисық көз қыли, дәл ортасын көре алмайды» деп, істі толық әрі әділ бағалау керек екенін ескертуі мүмкін.
Dál ortasyn kóre almaıdy.