Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.4K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің ақылы мен іс-әрекетіне қарай бағаланатынын айтады. Алғыр, зерек адам істің ретін...
Былшығын аламын деп,
Қылшығын алған.
Қылшығын алған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашкөздігі мен асығыс әрекетінің зиянын көрсетеді. Бір нәрсенің ең жақсысын, ең кө...
Адамның тізгіні - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірдегі бағытын, іс-әрекетін, мінезін басқаратын ең басты күш — ақыл екенін біл...
Ақылды қасыңнан қорықпа,
Жарымес досыңнан қорық.
Жарымес досыңнан қорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылды адам жақын болса да, одан сескенудің қажеті жоқ, ал жарымес, яғ...
Жаман адамды жақынға санама,
Жаман жолды жақынға санама.
Жаман жолды жақынға санама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, теріс ниетті адамды өзіңе жақын тартпа, сондай-ақ зиян...
Ат жүйрігі айырады,
Тіл жүйрігі қайырады.
Тіл жүйрігі қайырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеде аттың жүйрігі озып, ал сөз сайысында тілдің жүйрігі ұтады. Аста...
Өз ақылын шамалаған қор болмас.
**Негізгі мағынасы** Өз ақылын шамалап, шамасына қарай бағалай білген адам қателігін азайтады, орынсыз мақтанға ұрынбайд...
Біреу білмегенді біреу біледі,
Біреу жылайтынға біреу күледі.
Біреу жылайтынға біреу күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың өмірі мен білімі бірдей емес екенін білдіреді. Бір адам білмегенді екінші адам...
Соқыр кінәмшіл,
Саңырау секемшіл.
Саңырау секемшіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы орынсыз мінездерді әжуалайды. «Соқыр кінәмшіл» дегені — көрмей тұрып-ақ,...
Жауар күн ыстық болады,
Болар бала пысық болады.
Болар бала пысық болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы құбылысты адам мінезімен салыстырып, алдын ала байқалатын белгіні білдіреді....
Адам - тастай берік, гүлдей - нәзік.
**Негізгі мағынасы** «Адам - тастай берік, гүлдей - нәзік» деген мақал адам табиғатының екі қырын көрсетеді. Бір жағына...
Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.
Ақымақ күшіне сенеді,
Әңгүдік түсіне сенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін салыстырып көрсетеді: ақылды адам өз ісіне, яғни еңбегіне, ойына, қабілетіне...
Қисық қабырғадан қыңыр адам қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында адамның қабырғасы қисық болса, денеге қалай ыңғайсыздық тудырса, қыңыр,...
Сұлу сұқтануға жақсы,
Ақыл жұптануға жақсы.
Ақыл жұптануға жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулықтың көру, тамсану үшін ғана жарасатынын, ал ақылдың адамды өмірде серік еті...
Жаманға,
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның көңілі де, ниеті де тұнжыраңқы болатынын білдіреді. Тура мағынада күндіз де...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.