Ақылды мен ақымақ туралы — 22-бет 1532
Сұрыптау:
Кәрі қойдың басы піскенше,
Тоқты басының арсасы шығады.
Тоқты басының арсасы шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы мал сойып, бастың пісу уақытын салыстырудан туған. Астарлы мағынасы…
Кәріліктің алды, жігіттіктің соңы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің кезеңдерін салыстырып айтқан. Тура мағынасында — кәрілік пен жастықтың арасы…
Кәрінің ақылы - дәрі.
Негізгі мағынасы Кәрінің ақылы — дәрі деген мақал үлкен адамның өмірден көрген-түйгені, жинаған тәжірибесі адамға көп…
Кәрі сиыр соқпақшыл,
Кәрі кісі тоқпақшыл.
Кәрі кісі тоқпақшыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кәрі адамның да, кәрі малдың да әдеті берік, мінезі қалыптасқан болатынын меңзейді. Тура…
Кәрі түйе тартыншақ.
Негізгі мағынасы Кәрі түйе көп жүріп, талай жолдың, талай ауыр жүктің дәмін татқан мал. Сондықтан ол алда не күтіп…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Кебек жеген ат жүйрік болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кебек жеп жүрген аттан үлкен шабыс, жүйрік қимыл күтпеу керек. Астарлы…
Кедейдің кербезінен сақтан.
Негізгі мағынасы Жоқ-жітік бола тұра кербезденіп, шамасынан тыс сәнге, мақтанға салынатын адамнан сақ бол дейді. Мұндай…
Кезеген аяқ боқ басар.
Негізгі мағынасы Кезеген аяқ боқ басар дейді: мақсатсыз сенделіп, жөнсіз жерлерді кезіп жүрген адам ақыры бір жағымсыз…
Кекіреге тойған текедей бақылдар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашкөз, өз тамағын ғана ойлайтын, құныққан адамды әжуалайды. Тура мағынасында кекіреге тойған…
Кекірейген кердеңнен қаш.
Негізгі мағынасы «Кекірейген кердеңнен қаш» деген мақал тәкаппар, паң, өзін өзгеден жоғары қоятын адамнан аулақ бол…
Кекірек шіркін дікең қағады,
Күресуге дәрмен жоқ.
Күресуге дәрмен жоқ.
Негізгі мағынасы Кекірек шіркін дікеңдеп, көкірек керіп жүреді, ал күресуге дәрмені жоқ дейді. Мақал кеудесін көтеріп…
Кекшіл болма, епшіл бол.
Негізгі мағынасы Кекшіл болма, епшіл бол дегені — өкпе-ренішке байланып, кек сақтап жүрме, оның орнына өмірде икемді…
Келбеті келіскеннен кеңес сұра.
Негізгі мағынасы «Келбеті келіскеннен кеңес сұра» деген мақал сыртқы көрінісі сымбатты, жинақы адамнан ғана емес, ойы…
Келелі ақыл сөздің түрін келтірер.
Негізгі мағынасы Терең, салмақты ақыл сөзге көрік береді: ойы жинақы адамның сөзі де ретті, ажарлы шығады. Сөздің…
Кемпір бала жұбатқанын ұмытып,
Өз гөй-гөйіне басады.
Өз гөй-гөйіне басады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кемпір өзге біреудің баласын жұбатпақ болып, кейін қайтадан өз…
Кемтар болсаң,
Жоқ нәрсе де бар болар.
Менмен болсаң,
Бар нөрсе де жоқ болар.
Жоқ нәрсе де бар болар.
Менмен болсаң,
Бар нөрсе де жоқ болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі қалпын, мінезін аса терең бағалайды. Бір жағынан, кемтар, яғни мүмкіндігі…
Кемтар керілмейді, мал-дүниеге берілмейді.
Негізгі мағынасы Кемтар адам керілмейді, яғни жоқ-жітік, таршылық көрген жан тәкаппарлыққа салынып, паңдана алмайды…
Кенеуі жоқ кеудеге,
Сылдыраған сөз бітер.
Миы жоқ қу басқа
Бадырайған көз бітер.
Сылдыраған сөз бітер.
Миы жоқ қу басқа
Бадырайған көз бітер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылсыз, ішкі мазмұны жұтаң адам сырттай ғана көзге түсетін, бірақ мәні жоқ сөз бен қылыққа…
Кергенсіз дегенге ашуланба,
Көрмей білмейсің.
Көрмей білмейсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам туралы бірден үкім шығармауға, сыртқы сөзге еріп ашуға булықпауға шақырады. Біреуді…
Керді мінбегенде жерді мінемін бе?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егер кердей мініс малы жоқ болса, жерді міне алмайтыныңды айту. Астарлы…
Керегесін итке қомдаған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында үйдің керегесін иттің үстіне қомдап жібергендей, орынсыз, қисынсыз қылықты…
Керең адамның аузына қарар,
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Негізгі мағынасы Керең адам сөзді естімесе де, сөйлеушінің аузына қарап, ернінің қимылынан ұғады; соқыр адам көрмесе…
Керең екі күледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында естімейтін адам бір нәрсені толық аңғармай, оқиғаның шын мәнін түсінбей…
Керең кемітсе де, семіртсе де күледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы сөзіне, мінезіне, не үшін айтылғанына қарамай, өз жолынан айнымайтын, кейде…
Кесірлімен керіспе,
Керме иықпен егеспе.
Керме иықпен егеспе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға мінезі кесірлі, қыңыр, ызақор кісімен орынсыз сөз таластырмауды ескертеді. Мұндай…
Кессе, қан шықпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қатты қатып қалған, мейірімсіз не жансызданған күйін білдіреді. Тура мағынасында бір…
«Кетем!» деген қыз,
«Көке!» десең де тұрмайды.
«Көке!» десең де тұрмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың өз көңілі ауып, кетуге бел буған сәтінде, қанша жалынсаң да не қанша еркелетіп…
Кещеге бәрі күлкі.
Негізгі мағынасы «Кещеге бәрі күлкі» деген мақал ақылы таяз, ойы жетілмеген адам көп нәрсенің мәнін түсінбей, орынсыз…
Киіміне қарап қарсы алады,
Ақылына қарап шығарып салады.
Ақылына қарап шығарып салады.
Негізгі мағынасы Бейтаныс адамды алғаш көргенде, біз оны сыртына, киіміне қарап қарсы аламыз: сәнді киінсе, сыйлап…
Кімді қор тұтсаң, соны зор тұтарсың.
Негізгі мағынасы Кімді қор санасаң, бір күні соны зор санайтын боласың дейді. Мақал ешкімді менсінбеу керектігін…
Кірсіз - Ай, мінсіз - Құдай.
Негізгі мағынасы Таза, кірсіз — тек Ай, мінсіз, кемшілігі жоқ — тек Құдай. Мақал адамның мінсіз болмайтынын айтады…
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Негізгі мағынасы Біреудің ақылымен, айтқанымен жүріп байығаннан гөрі өз ойыңмен шешім қабылдап, кедей болып қалған…
Кісілік бір басқа, кіділік бір басқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы екі бөлек қасиетті салыстырып тұр: кісілік — адамның адамгершілігі, әдебі…
Кісінің үлкені де бол,
Кішінің тілін де ал.
Кішінің тілін де ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға екі қасиетті қатар ұстануды үйретеді: өз орныңды, абыройыңды сақтай біл және жасы…
Кішкене ит қартайғанша күшік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жас ит қартая салмай жатып-ақ қайтадан күшік сияқты күйде көрінеді…
Көбеңді көр де қой.
Негізгі мағынасы «Көбеңді көр де қой» деген мақалдың тура мағынасы — көбең, яғни ісі енжар, жүрісі босаң, салғырт…
Көзі ауырған Күнді көрмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында көзі ауырып, жарықты көтере алмайтын адам Күннің нұрын көре алмайтынын…
Көзі жаманның сөзі жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен мінезі оның сөзінен көрінетінін айтады. Көзі жаман дегені — көңілі…
Көзі жоқ, құлағы саудың ақылы толады,
Құлағы жоқ, көзі саудың ақылы солады.
Құлағы жоқ, көзі саудың ақылы солады.
Негізгі мағынасы Көзі көрмейтін, бірақ құлағы сау адамның ақылы толады, ал құлағы естімейтін, көзі сау адамның ақылы…
Көзі көктің былшылдаған сөзі көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көп сөйлеп, бірақ сөзі мәнсіз, дәлелсіз, бос болатын адамды меңзейді. Тура мағынасында «көзі…