Көп ойланған құл қаша алмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көп ойланған құл қаша алмайды» деген мақалдың тура мағынасы — құл қашу сияқты ауыр іске бел байлар алдында ұзақ толғанып, әр қадамын есептейді, сондықтан бірден әрекет ете алмай қалады. Астарлы мағынасы — адам артық ойға салынып, қорқыныш пен күмәнге берілсе, батыл шешім қабылдай алмайды. Яғни ойлану пайдалы болғанымен, шамадан тыс күмәндену істің орындалуына кедергі келтіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «құл» бейнесі — еркі шектеулі, қысым көрген адамды білдіретін шартты образ. «Қашу» — тәуекелге барып, қиындықтан құтылуға ұмтылу. Мұнда ойдың көптігі адамның қол-аяғын байлағандай әсер береді: ойлаған сайын қауіп көбейіп, шешім кейінге шегеріледі. Сондықтан мақал ойдың да, әрекеттің де орнын табу керек екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыста, оқуда, бизнес бастау кезінде жиі еске түседі. Мысалы, адам жаңа мамандыққа ауысқысы келіп, «әлі дайын емеспін, тағы күтейін» деп ұзақ ойлай берсе, мүмкіндіктен айырылып қалуы мүмкін. Демек, ақылмен ойлану керек, бірақ орынды сәтте батыл қадам жасаған да жөн.