Көзі қарайған там сүзер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашулы, ызалы, көңілі қара түнек күйдегі адам оңай қателесетінін білдіреді. Тура мағынасында «көзі қарайған» адам айналасын дұрыс көрмей, үйдің тамын да сүзуі мүмкін деген ұғым бар. Астарлы мағынасында ашу, қызғаныш, көре алмаушылық немесе өшпенділік адамды ақылдан айырып, орынсыз әрекетке итермелейді. Сондықтан қандай жағдайда да сабыр сақтап, эмоцияға берілмеу керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көзі қарайған» тіркесі — ашудан, ішкі ширығудан қарауытып кеткен күйдің көркем бейнесі. Ал «там сүзу» — ойланбай істелген қатты соққы, ретсіз әрекет, өзіне де, өзгеге де зиян келтіретін қадамның символы. Халық бұл арқылы ашудың адамды соқыр қылатынын, ал сабырдың ақылға жол ашатынын әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, әлеуметтік желіде біреу ауыр сөз жазса, ашумен жауап беріп, кейін өкінуге болады. Дұрысы — алдымен сабыр жасап, жағдайды салқынқандылықпен бағалау. Яғни бұл мақал адамды ашуға ермеуге, істің соңын ойлауға үйретеді.