Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.8K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Үндеместе үйдей пәле бар,
Екі ұртында жала бар.
Екі ұртында жала бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үнсіз, томаға-тұйық адамның ішкі сырын бірден аңғару қиын екенін ескертеді. Тура мағынасы...
Арғын деген арыспын,
Азуы алты қарыспын.
Азуы алты қарыспын.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдарда адам өз руының, тегінің намысын көтеріп, күш-қайратын, қайсар мінезін танытып тұр. Тур...
Ақылдыға - заң, ақымаққа - таяқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылды адамға тәртіп пен ереже жеткілікті, ол дұрыс жолды сөзбен де,...
Айлалы түлкі алдырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал айлакер, қулық-сұмдығы бар түлкіні оңай ұстап алу мүмкін еместігін білдіреді. Астарлы мағ...
Бес саусақ бірдей емес.
**Негізгі мағынасы** «Бес саусақ бірдей емес» деген мақал адамдардың, нәрселердің, қабілеттердің бәрі біркелкі болмайтын...
Әр іске ақыл сыншы.
**Негізгі мағынасы** Әр істі бастарда да, атқарғанда да ақылға салу керек деген сөз. Тура мағынасында «ақыл» — істің дұр...
Қайратыңа әдісіңді жолдас ет,
Әдісіңе ақылыңды жолдас ет,
Әдісіңе ақылыңды жолдас ет,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамда күш-қайрат қана емес, оны дұрыс бағыттайтын амал мен ақыл да болуы керек екенін ай...
Алма піс, аузыма түс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам еңбектенбей, дайын дүниенің өзіне өзі келуін күтетін жалқаулықты меңзейді. Тура мағы...
Жабыны жауға мінбе жалы бар деп,
Жаманмен құда болма малы бар деп.
Жаманмен құда болма малы бар деп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сырт көзге жылтыраған, жалы бар жабы аттың бәрі мінуге жарай бермейді,...
Жаманға,
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның көңілі де, ниеті де тұнжыраңқы болатынын білдіреді. Тура мағынада күндіз де...
Бір де болса, бірегей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аз болса да, сапалы, дара, орны бөлек нәрсенің құнын жоғары қояды. Тура мағынасында «біре...
Сүтке тиген мысықтай.
**Негізгі мағынасы** «Сүтке тиген мысықтай» деген мақал бір нәрсеге қатты құмартып, соған жеткен соң өзін ұстай алмай қ...
Өтпес пышақ қол кесер.
**Негізгі мағынасы** Өтпес пышақ — істің құралы бола алмайтын, пайдасынан зияны көп нәрсенің бейнесі. Бұл мақалдың тура...
Қарау адам күншіл,
Мекер адам міншіл.
Мекер адам міншіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі екі жаман қасиетті әшкерелейді: қарау, яғни іштарлық пен күншілдік, сонд...
Ашу келсе, ақыл кетер,
Ашудан ақыл көп болса, не етер?
Ашудан ақыл көп болса, не етер?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың адамға ауыр әсер ететінін ескертеді. Ашу қысқанда, адам сабырын жоғалтып, дұрыс о...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.