Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
253.7K
Қаралым
164
Орташа
Сұрыптау:
Ақымақтың ала-құласы болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамның түсінігі мен талғамы біркелкі болмайды, бірде бір сөзге...
Асықпаған арбамен қоян алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асықпай жүрген арба да қоянды қуып жетіп, ұстап алады деген бейне. Ас...
Жұрттан Сүлеймен туады,
Бізден сілейген туады.
Бізден сілейген туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тегі бір болғанымен, ел ішіндегі тәрбие, талап, намыс пен талант әртүрлі болатын...
Ормансыз жер жалаңаш,
Армансыз ер жалаңаш.
Армансыз ер жалаңаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: орманы жоқ жер көріксіз, жалаңаш көрінеді. Астарлы мағынасы: арманы жо...
Ақыл болса, бақыр табылар.
**Негізгі мағынасы** Ақыл болса, адамның жолы да, ісі де оңға басады деген ой жатыр. Мұндағы «бақыр» — тура мағынасында...
Әңгіме бұзау емізеді,
Бұзау таяқ жегізеді,
Бұзау таяқ жегізеді,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің, әңгіменің әсері күшті екенін аңғартады. Тура мағынасында бұзауды емізу үшін әңгім...
Иттің ішіне сары май жақпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің ішкі ниеті дұрыс болмаса, оған сырттай қанша жақсы іс жасасаң да, пайдасы аз еке...
Өзінің боғын көрмей,
Біреудің шоғын көреді.
Біреудің шоғын көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз кемшілігін көрмей, басқаның мінін аңдып жүретін адамды сынайды. Тура мағынасында — ад...
Жылтырағанның бәрі алтын емес.
**Негізгі мағынасы** Жылтырағанның бәрі алтын емес деген мақал сыртқы көрініске бірден сенбеу керек екенін білдіреді. Ту...
Шіріген жұмыртқа.
**Негізгі мағынасы** «Шіріген жұмыртқа» деген мақал тура мағынасында — іші бұзылған, пайдаға жарамайтын жұмыртқа. Астар...
Су жұмсақ, тамшылап тасты теседі,
От жұмсақ, темірді балқытады.
От жұмсақ, темірді балқытады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су қатты көрінбесе де, үздіксіз тамшылап, ең мықты тасты да теседі; от...
Жоғалған пышақтың сабы алтын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жоғалған пышақ табылса, оның сабы алтын болса да, бұрынғы иесіне қайта...
Итке маржан не керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: итке маржанның қажеті жоқ, өйткені ол оның құнын да, сәнін де түсінбейд...
Бақыттың көзі соқыр:
не тазға, не ақылы азға қонады.
не тазға, не ақылы азға қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлап айтылған сөз. Мұнда «бақыт» — адамның пешенесіне, жолын...
Ондай-ондай хан қызында да болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның қызы сияқты ең мәртебелі, тәрбиелі деген адамның өзінде де кемш...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.