Көп ойласаң дана боласың,
Көп ойнасаң бала боласың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды ойлануға, салмақты болуға үндейді. Көп ойлаған кісі істің мәнін аңғарып, ұсақ-түйекке ермей, дұрыс шешім қабылдайды. Ал көп ойнап, уақытын тек ермекпен өткізген адам балаша жеңіл мінезді, жауапкершілігі аз болып қалады. Яғни, адамның кемелдігі оның ойын, ақылын, өмірге көзқарасын қалай пайдалануына байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "дана" сөзі — ақыл-парасаты толысқан, өмірден сабақ алған адамды білдіреді. Ал "бала" — жас мөлшер емес, жеңілтек, алаңсыз, тәжірибесіз күйдің бейнесі. Мұнда ойын мен ойлау қарама-қарсы қойылып, біреуі адамды өсірсе, екіншісі тек қызық қуып, жетілуден алыстататыны көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте орынды. Мысалы, студент сабағын ойланбай, тек ойын-сауыққа жұмсаса, білімінде олқылық болады. Ал уақытының бір бөлігін кітапқа, талдауға, мақсат қоюға арнаса, ол пікірі қалыптасқан, жауапкершілігі бар адамға айналады. Сондықтан мақал жастарды бос әуреден сақтанып, ақылмен өмір сүруге шақырады.
Kóp oınasań bala bolasyń.