«Жарысқа түспе, Атың ариды, тоның тозады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал орынсыз бәсекеге, даңқ қуып бос әуреге салынбауды ескертеді. Тура мағынада: жарысқа жиі түскен ат шаршап, арысады, киім де тозады. Астарлы мағынада: шамадан тыс тартыс, бекер намыс қуалау адамның күшін, уақытын, мал-мүлкін, қадір-қасиетін ысырап етеді. Яғни әр істің шегі бар, пайдасыз жарыс ақырында зиянға әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — адамның күші, жігері, еңбекке жұмсалған қуатының бейнесі. «Тон» — тұрмысқа қажет дүние, дәулет, сыртқы қалпының символы. Аттың аруы мен тонның тозуы жарыстың адамды да, оның барын да қажытатынын дәл көрсетеді. Халық осылайша артық бәсекенің салдарын көзге елестетіп жеткізген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгінде бұл мақал әлеуметтік желідегі, жұмыстағы немесе тұрмыстағы орынсыз жарыстарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу таныстарынан қалмау үшін қымбат телефонды несиеге алып, кейін қарызға батып кетсе, оған осы мақал дәл келеді. Яғни ақылмен әрекет етіп, өз шамасын білу керек.
Atyń arıdy, tonyń tozady.