Жаманның аузына
Жұрттан қалған сөз түседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман мінезді, сөзіне жауапсыз адам өз ойынан тың, пайдалы сөз таба алмайтынын білдіреді. Ондай кісі көбіне ел ішінде бұрын айтылған, жұртқа сіңісті сөздерді қайталап сөйлейді. Астарлы мағынасы — адамның ішкі мәдениеті, білімі мен ой тереңдігі болмай, сөзі де жұтаң келеді. Яғни, жаман адам жаңалық қоспай, дайын сөзге сүйенеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауыз» — адамның сөзі мен ойының көрінісі. «Жұрттан қалған сөз» — көп айтылып, тозған, өзгенің сөзін сол күйі қайталау деген ұғым. Бұл жерде сөздің ескіруі емес, сөйлеушінің әлсіздігі, дербес ойының аздығы меңзеледі. Халық мұнда сөз қадірін де, ой салмағын да қатар бағалаған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал дайын мәтінді жаттап алып, өз пікірінсіз сөйлейтін адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жиналыста мәселенің мәнін түсінбей, өзгелерден естіген клишелерді ғана қайталаса, жұрт «жаманның аузына жұрттан қалған сөз түседі» деп айтуы мүмкін. Мұндайда мақал адамның өз ойы мен жауапкершілігі болу керегін ескертеді.
Jurttan qalǵan sóz túsedi.