Жаманның бір қылығы артық,
Жағасы жыртық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман адамның бір ғана оғаш ісі де оның жалпы мінезін танытып қоятынын білдіреді. Тура мағынасында «жағасы жыртық» дегені — киімнің шеті тозған, күтімсіз күйі. Астарлы мағынасында бұл адамның ішкі дүниесі, тәрбиесі, ұяты мен мінезі дұрыс болмаса, оның бір әрекетінің өзі-ақ елге жаман ат әкеледі деген ойды меңзейді. Яғни адамды сыртқы сөзімен емес, ісімен тануға болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаға» — адамның сыртқы көрінісі, абыройы мен беделінің белгісі іспетті. «Жыртық» — кемшілік, салақтық, тәртіпсіздік, ішкі олқылықтың символы. Қазақ ұғымында киімнің таза, бүтін болуы — адамның жинақылығы мен тәрбиесінің көрінісі. Сондықтан «жағасы жыртық» деу арқылы автор жаман мінездің сыртқа бірден білінетінін бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, жұмыста бір адамның ұрсысуы, өтірік айтуы не жауапсыз қылығы болса, сол бір әрекет оның сенімін түсіріп жіберуі мүмкін. Ұжымда беделді болу үшін бір жақсы сөз аз, мінез бен іс те таза болуы керек. Сондықтан мақал адамды әр қадамын ойланып жасауға, абыройын сақтауға үндейді.
Jaǵasy jyrtyq.