Жапалақ мақтанса,
«Жерден қоян алдым» дер.
Жаман мақтанса,
«Жақсының жағасынан алдым» дер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал менменсінудің, орынсыз мақтанудың адамды шындықты бұрмалауға дейін апаратынын білдіреді. Жапалақтың «жерден қоян алдым» деуі — өз шамасына келмейтін істі асқақтатып көрсетуі. Ал «жаман мақтанса, жақсының жағасынан алдым дер» дегені — жаман адамның өз ісін үлкейтіп, тіпті өзіне қатысы жоқ, қолы жетпеген нәрсені иемденгендей сөйлейтінін әжуалайды. Яғни, мақтаншақ кісі көбіне өтірікке, әсірелеуге бейім болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы жапалақ — айласы жоқ, әлсіз, бірақ өзін өзгеден жоғары көрсетуге тырысатын бейне. «Жерден қоян алдым» деуі — табиғатқа да, шындыққа да сай келмейтін әсіре сөз. Ал «жақсының жағасынан алдым» тіркесі — өз ісін біреудің атына таңу, үлкенді қор қылып көрсету сияқты теріс мінезді аңғартады. Жақсы адам мен жаман адамның қарама-қарсы қойылуы мақалдың тәрбиелік мәнін күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал өз жетістігін асыра айтып, өтірік даңқ қуатын адамдарға қатысты қолданылады. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде істемеген жұмысын істедім деп жар салып, өзгенің еңбегін өзінікі етіп көрсетсе, осы мақал дәл келеді. Ол адамды сабырға, шындыққа және кішіпейілділікке шақырады.
«Jerden qoıan aldym» der.
Jaman maqtansa,
«Jaqsynyń jaǵasynan aldym» der.