Жас кезінде шикі,
Қартайғанда күйкі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезі мен болмысын тәрбиемен, еңбекпен, өмірлік тәжірибемен қалыптастыру керек екенін білдіреді. Тура мағынасында «шикі» — піспеген, дайын емес деген сөз; ал «күйкі» — жұтаң, әлсіз, берекесіз күйді аңғартады. Астарлы мағынасы: жас күнінде адам білімсіз, тәжірибесіз, мінезі толық қалыптаспаған болса, ал қартайғанда да өзін түземесе, өмір бойы кемелденбей өтеді. Яғни адам жастық шақта талаптанып, ізденіп, өзін тәрбиелеуі тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шикі» сөзі адамның піспеген, ойы мен ісі жетілмеген кезін бейнелейді. Ал «күйкі» сөзі кәрілік шақтағы әлсіздікпен қатар, рухани жұтаңдықты, қадірдің кетуін білдіреді. Екі сөз бір-біріне қарама-қарсы қойылып, өмірді бос өткізу мен өсусіз қалудың салдарын әсерлі көрсетеді. Образ арқылы мақал адамды уақытында түзелуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуға салғырт қарап, мамандыққа дайындалмай жүрген жастарға да, өмір бойы өзін жетілдірмеген үлкендерге де қатысты айтылады. Мысалы, студент білім алуға мән бермей, кейін жұмыс таба алмай қиналса, «жас кезінде шикі» деген сөз дәл келеді. Мақалдың түйіні — адам әр кезеңде өзін дамытып отыруы керек.
Qartaıǵanda kúıki.