«Жаман өзін зорға балар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өз мінезін, ісін, дәрежесін асыра бағаласа, соңы күлкі мен өкінішке әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында — жаман адам өзін жақсыдан да, мықтыдан да жоғары қояды. Астарлы мағынасында — надандық, тәкаппарлық, шынайы баға бере алмау сыналады. Шын мәнінде қадірлі адам өзін мақтамайды, ал әлсіз мінезді кісі өзін зор көріп, көпіріп сөйлейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «зор» сөзі биік, үлкен, асқақ дегенді білдіреді. Ал «балар» — өзін солай санайды, солай көреді деген ұғым. Яғни мақал адамның ішкі болмысы мен сыртқы сөзі сәйкес келмей, өзін орынсыз көтермелеуін әшкерелейді. Халық мұнда сөзге емес, іске қарауды меңзейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал өзін тым жоғары ұстап, басқаны менсінбейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер еш тәжірибесі болмаса да, өзінен тәжірибелі әріптестерін тыңдамай, бәрін білемін деп сөйлесе, оған осы мақал дәл келеді. Мұндайда жұрт адамға кішіпейіл болуды, өз орнын білуге кеңес береді.