Жаманның аттан құлағаны да жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман адамның ісі де, халі де, тіпті басынан өткен ұсақ оқиғасы да жамандыққа жорылады. Бұл мақал тура мағынасында аттан құлаған адамды айтып тұрғандай көрінгенімен, астарында мінезі нашар, сөзі мен ісі бұрыс кісіден жақсылық күтудің қиын екені жатыр. Яғни адамның өз болмысы жаман болса, оның әрекеті де, нәтижесі де көпке зиян немесе күлкілі, ұятты күйде көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы “аттан құлау” — абыройдан айырылу, сәтсіздікке ұшырау белгісі. Қазақ танымында аттан құлау оңайлық емес, ол адамның епсіздігін, әлсіздігін не ыңғайсыз жағдайын аңғартады. Ал “жаман” сөзі тек мінезді емес, ойсыздықты, жауапсыздықты, ұятсыз қылықты да білдіреді. Сондықтан мұнда қимылдың өзі емес, сол қимылдың иесі бағаланады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің ұсақ қателігі емес, жалпы мінезі мен беделі туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, үнемі өтірік айтып жүретін адам бір жобада сәтсіздікке ұшыраса, жұрт оның сол мінезіне қарап, “Жаманның аттан құлағаны да жаман” деп түйіндеуі мүмкін. Яғни жаман әдет пен жауапсыздық ақыр соңында адамды одан сайын төмендетеді.