Жас жалтаңға қашар,
Кәрі қалыңға қашар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жасына қарай мінезі мен таңдауы өзгереді деген ойды білдіреді. Жас адам көбіне жалтаң, яғни тұрақсыз, асығыс, сезімге ергіш келеді; сондықтан ол бір сәтте қорқақтап, бір сәтте қашқақтап, нақты шешімге келе алмайды. Ал кәрі адам тәжірибелі, бірақ қалыңға, яғни салмақты іске, мол ойға, ауыр жауапкершілікке қарай тартады. Астарлы мағынасы — әр жастың өз болмысы бар, жасқа жеңілдік, қартқа байып тән; адамды жасына қарай емес, ақылына қарай бағалау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жалтаң» сөзі тұрақсыздықты, тайсақтауды, сенімсіз қимылды аңғартады. «Қалың» сөзі бір жағынан көптік, салмақ, қомақтылық мәнін беріп, екінші жағынан ауыр ой мен кең қамтуды білдіреді. «Қашар» деген етістік екі түрлі қимылды да бейнелі етіп көрсетеді: біреуі жеңілтектікпен, біреуі салмақты мақсатпен әрекет етеді. Мақал қарама-қарсы мінезді қатар қойып, өмірдегі жас ерекшелігін айқын суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды жұмыс, оқу, жауапкершілікке келгенде қолдануға болады. Мысалы, жас қызметкер жаңа істен тез қорқып, шешім қабылдаудан қашқақтаса, тәжірибелі адам үлкен жобаны ойлап, сақтықпен әрі байыппен жүргізеді. Яғни, мақал адамға жасқа сай мінезді түсіндіріп, орынсыз асығыстықтан сақтандырады.
Kári qalyńǵa qashar.