Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.8K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Көп оқыған білмейді,
Көп тоңыған біледі.
Көп тоңыған біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда «көп оқыған адам бәрін біле береді» деген ойды терістейді. Яғни тек кіт...
Алжыған төбет айға қарап үреді.
**Негізгі мағынасы** Алжыған төбет айға қарап үреді деген мақал сырт көзге пайдасыз, мәнсіз әрекетті әжуалайды. Мұнда ту...
Біреудің жоғын біреу,
Өлең айтып жүріп іздейді.
Өлең айтып жүріп іздейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі шындап, жауапкершілікпен емес, жеңіл-желпі, қалжың араластырып істеуге болады де...
Жаманмен ерегескенше, жақсымен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз тартыстан, дау мен керістен сақтандырады. Жаман мінезді, теріс пиғылды ада...
Ақ Еділдің өзі болмасақ та, бұлағымыз,
Ақылды бастың өзі болмасақ та, құлағымыз.
Ақылды бастың өзі болмасақ та, құлағымыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзін үлкен, басшы, атақты тұлға санамаса да, елге пайдасы тиетін қарапайым қызмет ат...
Қағынан жеріген құлан қаңғырып өлер.
**Негізгі мағынасы** «Қағынан жеріген құлан қаңғырып өлер» деген мақал өз тегінен, өз ортасынан, өз негізінен безген ад...
Аузымен орақ орғанның белі ауырмайды.
**Негізгі мағынасы** Аузымен орақ орғанның белі ауырмайды деген мақал көп сөйлеу мен бос мақтанның еш қиындық әкелмейті...
Сұм сипап отырып шымшиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — залым, қулыққа жақын адам ашық күш қолданбай-ақ, жаймен, білдіртпей зи...
Бес еннен белгілі.
**Негізгі мағынасы** «Бес еннен белгілі» деген мақал адамның, не заттың айқын белгісі ертеден-ақ көзге түсетінін білдір...
Ақылдыға - ишарат, ақымаққа - таяқ.
**Негізгі мағынасы** Ақылды адамға сөздің көп керегі жоқ: ол бір ишараттан, бір емеуріннен-ақ ой түйіп, дұрыс қорытынды...
Жақсыға сөз батады,
Жаманға шөп батады.
Жаманға шөп батады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзге, сынға, ескертпеге деген қарым-қатынасын аңғартады. Жақсы адам пайдалы сөзд...
Бақа сисе, көлге сеп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бақа қақсап бақылдаса, оның дауысы өзіне тән ортада — көлде ғана еленед...
Ақымақ достан ақылды дұшпан артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы кем, ойсыз досқа қарағанда, ақылды жау пайдалырақ деген ойды біл...
Азат басың болсын құл,
Қолдан келмес іске ұмтыл.
Қолдан келмес іске ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз шамасын білуге, орынсыз тәуекелге бармауға шақырады. Тура мағынасы бойынша, бас...
Арыстан Айға шауып мерт болған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстанның айға шауып, қолы жетпейтін нәрсеге ұмтылып, ақыры мерт болу...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.