Ақылды мен ақымақ туралы — 20-бет 1532
Сұрыптау:
Жүйрікке - тұмар.
Негізгі мағынасы «Жүйрікке - тұмар» деген мақалдың тура мағынасы: шабандоздар бәйгеге қосатын жүйрік атқа тұмар тағып…
Жүйріксіз шабан болмас.
Негізгі мағынасы Жүйріксіз шабан болмас деген мақалдың тура мағынасы — бәйгеге түсетін жүйрік ат болмаса, оның қасында…
Жүйріктен жүйрік озады жарыстырса,
Сұлудан сұлу озады салыстырса.
Сұлудан сұлу озады салыстырса.
Негізгі мағынасы Жүйрікті жарысқа қоссаң, одан да жүйрігі шығады, сұлуды салыстырсаң, одан да сұлуы табылады. Мақал…
Жүйріктен жүйрік шықса,
аяғы тыпыр-тыпыр етер.
аяғы тыпыр-тыпыр етер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеге түскен жүйрік аттан да шапшаң, қуатты ат шықса, бірінші жүйріктің…
Жүйрікті кекіл қағысынан байқайды.
Негізгі мағынасы Жүйрікті кекіл қағысынан байқайды деген мақалдың тура мағынасы — бәйге атының жүйріктігі оның…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жүйрік тоқтығын білдірмес.
Негізгі мағынасы Жүйрік тоқтығын білдірмес деген мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат шауып жүргенде тоқ екенін…
Жүрем десең, көре бересің,
Көре берсең, көне бересің.
Көре берсең, көне бересің.
Негізгі мағынасы Жүрем десең, яғни ел аралап, жол кезіп, тірлік етем десең, көп нәрсені көре бересің; көп көрген адам…
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
Негізгі мағынасы Жұмсақ, борпылдақ ағашты құрт тез жеп, ішін үңгіп тастайды, ал қатты ағашқа құрт оңай бата алмайды…
Жұрт жаманға қалды,
Жүк тайлаққа қалды.
Жүк тайлаққа қалды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ел ішіндегі ауыр, қадірсіз шаруа жүк көтеруге әлі келмейтін тайлаққа…
Жұрттан Сүлеймен туады,
Бізден сілейген туады.
Бізден сілейген туады.
Негізгі мағынасы Басқалардың баласы Сүлеймендей дана, бақытты болып туады, ал біздің баламыз сілейіп, аузын ашып қалған…
Жұрттың Ыбырайы - Ыбырай,
Біздің Ыбырай - сұмырай.
Біздің Ыбырай - сұмырай.
Негізгі мағынасы Жұрттың Ыбырайы шын мәнінде Ыбырай: елге сыйлы, ісі түзу адам. Ал біздің үйдің Ыбырайы — сұмырай: аты…
Жұт болса ит семіріп,
Иесіне айбат қылады.
Дау болса би семіріп,
Еліне айбат қылады.
Иесіне айбат қылады.
Дау болса би семіріп,
Еліне айбат қылады.
Негізгі мағынасы Жұт жылы мал қырылғанда ит өлексеге тойып семіреді де, иесіне ырылдап, айбат шегеді. Дау көбейгенде би…
Жығылған сүрінгенге күледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз басынан өткен қиындықты ұмытып, сол қателікке өзі де ұрынған адамды мазақ ететінін…
Жылағанды сұрама,
Күлгенді сұра.
Жылағанның мұңы бар,
Күлгеннің сыры бар.
Күлгенді сұра.
Жылағанның мұңы бар,
Күлгеннің сыры бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы көрініске ғана қарап бағаламауды үйретеді. Жылаған адамнан «неге жыладың?» деп…
Жылайтын баланың үш күн бұрын көзі қышиды.
Негізгі мағынасы Жылайтын баланың көзі үш күн бұрын қышиды — болатын іс өз белгісін алдын ала береді. Ұрыс, өкпе, бәле…
Жыланға түк біткен сайын қалтырауық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жыланның үстіне түк өскен сайын ол одан бетер қалтырай береді. Астарлы…
Жылан иреңдеп жүреді, сүйрендеп күледі.
Негізгі мағынасы Жылан иреңдеп жүргені сияқты, кей адам да өз ойын тура айтпай, бұралаңдап, екіұшты сөйлеп жүреді. Ал…
Жылан өз бойына қарамай,
Түйе мойнын иір дейді.
Түйе мойнын иір дейді.
Негізгі мағынасы Жыланның бүкіл денесі ирелең, қисық, ал ол соған қарамай, түйеге «мойның иір» деп мін тағады. Мақал өз…
Жылап жеп, шыңғырып тышқан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқан олжаны не тамақты жеп тұрып, бір жағынан жылап, шыңғырып…
Жылқының жауы - бөгелек,
Жыланның жауы - дегелек.
Жыланның жауы - дегелек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр жаратылыстың өзіне тән жауы болатынын, тіршілікте әркімнің әлсіз тұсы мен қауіп-қатері…
Жылпос майдай жағылар.
Негізгі мағынасы «Жылпос майдай жағылар» деген мақал айлакер, пысық, жағымпаз адамның кез келген ортаға тез сіңіп…
Жылтырағанның бәрі алтын емес.
Негізгі мағынасы Күн шағылысқан шыны да, жалтыраған жез де алыстан алтын сияқты көрінеді, бірақ қолға алсаң, бағасы…
Жылуы болмаса, түбіт қасиетсіз,
Жігері болмаса, жігіт қасиетсіз.
Жігері болмаса, жігіт қасиетсіз.
Негізгі мағынасы Түбіттің жылуы болмаса, оның қасиеті жоқ; жігіттің жігері болмаса, оның да қасиеті жоқ. Мақал әр…
Жындыға талқан да бір шалқан да бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал есі дұрыс емес, жөнді ойламайтын адамға айтылған. Тура мағынасында оның көз алдында талқан…
Жын ұрғаннан жұқана қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, өйткені «жын ұрған» дегені — есінен танған, берекесі кеткен…
Жыртық ауыз тыртық ауызға күледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өзіндегі кемшілікті көрмей тұрып, өзгенің мінін келемеждейтінін білдіреді. Тура…
Жыртық келіге жамаулы келсап.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда жыртық келіге жамаулы келсаптың сәйкес келмейтінін білдіреді. Астарлы…
Жыртық тесікке күледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жыртық адамның киіміндегі тесікті көріп күлу. Ал астарлы мағынасы…
Заманадан қорлық көрсең ,
Зұлымды аға дерсің.
Зұлымды аға дерсің.
Негізгі мағынасы Заман — дәуір, уақыт. Заман адамды қорласа, басына ауыр күн түсіп, әлсіз қалғанда адам зұлымның өзін…
Замана зордікі.
Негізгі мағынасы Заманның билігі мен игілігі күштінің қолында деген ащы байқау. Қай дәуірде болсын, қаруы, байлығы…
Заманың түлкі болса, бүркіт боп шал.
Негізгі мағынасы Заманың түлкідей қу, айлакер болса, сен одан асып, бүркіттей қырағы, батыл болып, оны жеңіп ал деген…
Заманың түлкі болса, тазы боп шал.
Негізгі мағынасы Айналаң түлкідей қу, айлакер болса, сен тазыдай шапшаң, сергек, алғыр болып, оның қулығын жеңіп ал…
Зерек ақыл - суық мұз.
Негізгі мағынасы Зерек, алғыр ақыл мұз сияқты салқын әрі мөлдір. Ол ашуға, қызбалыққа берілмейді, жағдайды салқынқанды…
Зор зорға құлайды,
Аңғырт орға құлайды,
Аңғал торға құлайды.
Аңғырт орға құлайды,
Аңғал торға құлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға бір қарағанда күшті, айбарлы көрінгеннің өзі абайсыз болса опық жейтіні туралы…
Иегі қисықтың сақалы түзу болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі мінезі, ниеті немесе болмысы дұрыс болмаса, сыртқы көрінісімен оны жасыру қиын…
Иілген басты қылыш кеспейді.
Негізгі мағынасы Мақал кінәсін мойындап, кешірім сұраған адамды жазалау орынсыз екенін айтады. «Иілген бас» — айыбын…
Ине жұтқан иттей имеңдеген.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің өте қорқақ, именшек, жасқаншақ күйін бейнелейді. Тура мағынада «ине жұтқан ит»…
Ит айдауға көнбейді,
Шошқа байлауға көнбейді.
Шошқа байлауға көнбейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің өз табиғатына, мінезіне немесе болмысына сай келмесе, оны зорлап бағындыру қиын…
Ит арбаның астында жатып «сүйредім» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өз еңбегі жоқ, бірақ істің шын ауыртпалығын көтергендей болып сөйлейтін адамды әжуалайды. Ит…
Ит ашуын тырнаумен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ашуланған ит өз қаһарын біреуге тікелей тістеп емес, тырнап, жанай…