Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Жаманды жаман дей берме,
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз айта бермеуді, біреуді бетіне басып мақтап не даттауда абай болуды е...
Қудың аяғына су жұқпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қудың аяғы суға тимейді, сондықтан су жұқпайды деген ой. Астарлы мағын...
Атыңды сат, тоныңды сат,
Жатарыңда тойып жат.
Жатарыңда тойып жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең әуелі тыныштығы мен тоқшылығын ойлау керек екенін аңғартады. Тура мағынада: қа...
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура...
Арқан үзіледі, борыш үзілмейді.
**Негізгі мағынасы** Арқан көзге мықты көрінгенімен, уақыт өте тозып, үзіледі. Ал борыш — адам мойнындағы жауап, парыз,...
Қолы ашықтың жолы ашық.
**Негізгі мағынасы** Қолы ашықтың жолы ашық деген мақалдың тура мағынасы — қолы ашық, яғни сараң емес, бергені мен бөліс...
Өмір озады, ажар тозады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тоқтамай алға жылжитынын, ал адамның сыртқы көркі мен жас шағы уақыт өте өзгереті...
Өнер - өлгенше жолдас.
**Негізгі мағынасы** Өнер адамның өмір бойы жанына серік болатын қымбат қасиет. Бұл мақалдың тура мағынасы — өнер иесін...
Жығылған сүрінгенге күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз басынан өткен қиындықты ұмытып, сол қателікке өзі де ұрынған адамды мазақ ететіні...
Қылша мойным - талша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «жіңішке мойным ағаштың талындай нәзік» дегенді білдіреді. Астарлы ма...
Осал ағаш бұтағын көтере алмас,
Осал адам атағын көтере алмас.
Осал адам атағын көтере алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға берілген атақ, абырой, жауапкершілік ауыр жүк екенін білдіреді. Тура мағынасында ә...
Отпен кіріп, күлмен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір іске шамадан тыс араласқан, оттай лаулап кірісіп, ақыры сол істен зиян шегіп, күйіп-п...
Қатын көп болса
Шөмішті ит жалайды.
Шөмішті ит жалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйде немесе бір істің басында әйелдер шамадан тыс көбейіп кетсе, ү...
Жігітті жігерінен таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысын сыртқы түрімен емес, ішкі қайратымен, табандылығымен тануға болатыны...
Жан жұтамай мал жұтамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тірі, аман жүрсе, мал-мүлкі де біржола құрып кетпейді. Астарлы мағ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.