Мойынға байланған кәрі жілік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Мойынға байланған кәрі жілік» деген мақал бір істің адамға жүк болып жабысуын, шешуі қиын күйге айналуын білдіреді. Тура мағынасында мойынға кәрі жілікті байлап қою — ыңғайсыз, ауыр әрі қажетсіз әрекет. Астарлы мағынасы бойынша, біреудің мойнына артыла салған жауапкершілік, міндет не қиындық оны мазалап, еркін қимылдатпайды деген ой жатыр. Кейде бұл мақал өзіне керек емес, бірақ тастай алмай жүрген шаруаға да қатысты айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мойын» — адамның тірлігі, жауапкершілігі, ал «кәрі жілік» — салмақты, сүйек сияқты қатты әрі еш пайдасы жоқ заттың бейнесі. Жілік мойынға байланса, адамға ауырлық түседі, қозғалысқа кедергі жасайды. Сондықтан бұл образ қажетсіз жүк пен қолайсыз жағдайды өте дәл көрсетеді. Халық мұнда бір нәрсенің адамға «жабысып» қалуын әсерлі суреттеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал артық міндет, тиімсіз жұмыс немесе мойынға артылған жауапкершілік туралы айтылады. Мысалы, қызметкерге өз міндетіне қатысы жоқ қосымша есептерді үнемі жүктей берсе, ол өз жұмысын да, қосымша шаруаны да әрең атқарады. Сондай кезде: «Бұл да мойынға байланған кәрі жілік болды» деп айтуға болады.