Мол берсең молда да бәйек болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Мақалдың тура мағынасы — біреуге мол, көп сый-сияпат, пайда не жағдай жасалса, соған қызмет ететін адам да құлшына түседі. Астарлы мағынасы — адамның пейілі көбіне көрген пайдасына, берілген мүмкіндігіне байланысты ашылады. Яғни, молшылық болса, кейбіреудің ықыласы да, ынтасы да арта түседі. Бұл жерде сөз «молда» туралы ғана емес, жалпы адам мінезі туралы айтылып тұр: құрмет пен сый, пайда көрген жерде кісінің жүрісі де өзгереді.
Образдар мен теңеулер
«Мол берсең» деген тіркес берекелі, кең мүмкіндікті білдіреді. Ал «молда» бейнесі — білім иесі, діни қызметтегі адам ғана емес, ел ішіндегі беделді, сөз ұстаған кісі ретінде алынған. «Бәйек болады» сөзі біреуге ерекше ықылас таныту, жедел қимылдау, жан сала қызмет ету дегенді білдіреді. Яғни, мақал адамды жағдай мен сыйдың әсерімен қозғалатын бейне арқылы көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адамдардың ықыласы шынайы ниеттен ғана емес, пайдадан да туындайтынын ескерту үшін қолданады. Мысалы, бір мекеме демеушілік жасағанда, кейбіреулер сол адамға бұрынғыдан да ерекше ілтипат танытып жатады. Сондай кезде: «Мол берсең, молда да бәйек болады» деп, пайда көргеннің пейілі өзгеретінін тұспалдап айтады.