Мешкей семірмейді, ұры байымайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашкөздік пен арамдықтың түбі жақсылыққа жеткізбейтінін айтады. Тура мағынасында көп жейтін мешкей адам тоқтықтан емес, керісінше, қомағайлығы мен тойымсыздығынан пайда көрмейді. Астарлы мағынасы — ұры да адал еңбекпен емес, ұрлықпен күн көрсе, шын байлыққа жете алмайды. Себебі арам жолмен келген дүние баянды болмайды, адамның абыройын түсіріп, ақыры қорлыққа ұрындырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мешкей» — тойымсыз, қанағатсыз адам бейнесі. Ол тек асқа қатысты емес, дүниеқоңыз мінезді де аңғартады. «Ұры» — еңбексіз пайда табуға ұмтылған, адалдықты білмейтін адам. «Семірмейді», «байымайды» деген сөздер сыртқы нәтиженің жоқтығын ғана емес, ішкі рухани жұтаңдықты да білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адал еңбек пен қанағаттың қадірін еске салады. Мысалы, біреу интернетте алаяқтық жасап тез ақша тапқысы келсе, уақытша пайда көргенімен, кейін заң алдында жауап береді әрі сенімнен айырылады. Сондықтан бұл мақал адамды адал болуға, қанағат етуге және еңбектенуге үндейді.