Мұңайғанда мұң бар,
Жымиғанда сыр бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі күйі бет-жүзінен, мінезінен байқалатынын білдіреді. Тура мағынада мұңайған адамның қабағы түсіп, жымиған адамның көңілі ашық көрінеді. Астарлы мағынасы — әрбір қимылдың, әсіресе жүз құбылысының артында белгілі бір ой, сезім не құпия жатады. Сондықтан адамды сыртқы түріне қарап емес, ішкі дүниесіне үңіліп түсінуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Мұңайғанда» сөзі қайғы, уайым, ауыр ойды бейнелейді. «Жымиғанда» — жай ғана күлкі емес, астарлы ишара, жасырын сезімнің белгісі. Мұнда мұң мен сыр қарама-қарсы қойылып, адамның жан дүниесі күрделі екенін көрсетеді. Халық тілінде жымию кейде қуаныштан емес, сыр сақтаудан туған нәзік ишара ретінде танылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де адаммен қарым-қатынаста өте орынды. Мысалы, жұмыста әріптесіңіз үндемей, жымиып жүрсе, оның ішінде бір уайым немесе айтқысы келмеген ойы болуы мүмкін. Сол себепті жанашырлықпен сұрап, тыңдай білу қажет. Мақал бізге адамдарды байқағыштықпен, түсіністікпен қабылдауды үйретеді.
Jymıǵanda syr bar.