Момынның есебін қу табады ,
Қудың есебін Құдай табады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам айламен, қулықпен біреуді алдаса, оның есебі бір күні ашылатынын білдіреді. Тура мағынасында біреудің есебін басқа біреу біліп қояды, ал астарлы мағынасында жасырын ниет, арам пиғыл ұзаққа бармайды деген ой жатыр. Момын адам аңғал, сенгіш болғандықтан, оны қу адам уақытша ұтып кетуі мүмкін. Бірақ қулықтың соңы міндетті түрде әшкереленеді, өйткені әділеттен, шындықтан ешкім қашып құтыла алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «момын» — ақкөңіл, сенгіш, зиянсыз адам бейнесі. «Қу» — айлакер, есепшіл, пайдасын ғана ойлайтын жан. Ал «Құдай табады» деген тіркес адам көзі көрмегенді де Жаратушының білетінін меңзейді. Яғни мақал қулықты тек адамдар емес, ақиқат пен ар-ождан да әшкерелейді деген терең сенімді білдіреді. Бұл — халықтың әділдікке, адалдыққа сүйенген дүниетанымы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, саудада не интернеттегі алдауға қатысты жиі айтылады. Мысалы, біреу жалған уәде беріп, ақша алып, кейін жауап бермей кетсе, «қудың есебі бір күні ашылады» деп жұрт ескертеді. Яғни ол адамға адал болуды, өзгеге қиянат жасамауды үйретеді.
Qýdyń esebin Qudaı tabady.