Мөлдек атып ішкен ас,
Мерт кетірмей тындырмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — асығып, мөлшерін білмей ішілген ас адамның түбіне жетуі мүмкін. Астарлы мағынасы — кез келген істі шала-шарпы, ойланбай, шамадан тыс орындау зиян әкеледі. Тамақтанудағы да, өмірдегі де өлшемділік қажет: артықтық та, асығыстық та жақсылыққа апармайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мөлдек атып ішу» — тамақты тоқтамай, көзсіз жұту, яғни өзіне-өзі ие болмау деген бейнелі сөз. Ал «мерт кетіру» — ауыр зардап шегу, апатқа ұшырау. Халық осылайша асқазанға ғана емес, адам мінезіне де сақтық пен сабыр керек екенін астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам пайдалы екен деп дәріні мөлшерден тыс ішсе, денсаулығына зиян келтіруі мүмкін. Сол сияқты жұмысты да, оқуды да асықпай, ретімен атқарған дұрыс. Қысқасы, әр іс шама мен тәртіпті сүйеді.
Mert ketirmeı tyndyrmas.