Адам туралы — 81-бет 4641
Сұрыптау:
Қырсыққанда қымыран іриді.
Негізгі мағынасы Қырсық шақта адамның ісі оңға баспай, бір сәтсіздік екіншісін іліп әкетеді. Бұл мақал тура мағынасында…
Қырсыққан жігіт мал таппас,
Адасқан жігіт жол таппас.
Адасқан жігіт жол таппас.
Негізгі мағынасы Ісі кері кеткен, қырсығы шалған жігіт мал таппайды, ал адасқан жігіт жол таппайды. Мақал адамның бағы…
Қырсықты қой қыста қырқылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қырсық, көнбіс емес қойды қыста қырқу қиын әрі қолайсыз жұмыс дегенді…
Қыры кеткеннің иті қырын жүгіреді.
Негізгі мағынасы Қыры кеткеннің иті қырын жүгіреді деген мақал адамның бағы қайтқанда, жолы болмай, ісі оңға баспай…
Қырық атан ұстама,
Қырық тамыр ұста.
Қырық тамыр ұста.
Негізгі мағынасы Қырық атан — көшпелі ел үшін үлкен байлық: жүк артатын, көш тартатын күшті түйелер. Мақал соны ұстап…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қырық кісі бір жақ,
Қыңыр кісі бір жақ.
Қыңыр кісі бір жақ.
Негізгі мағынасы Қырық адам бір шешімге келіп, бір жаққа тұрады, ал қыңыр бір адам оларға қарсы жалғыз өзі бір жақта…
Қырыққа келсе де, ырыққа келмеген.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жасына жетсе де, мінезі түзелмей, айтқанға көнбей, тәртіпке бағынбай жүретінін…
Қырықтың бірі - Қыдыр,
Мыңның бірі — Уәли.
Мыңның бірі — Уәли.
Негізгі мағынасы Қырық адамның ішінде біреуі Қыдыр болуы мүмкін, мың адамның ішінде біреуі әулие. Халық сенімі бойынша…
Қырын алған қырқында таз болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда біреудің қырын алғаны, ал келесі қырында таз болып қалатыны туралы…
Қысасқа - қан, оқысқа - жан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қиянатқа, зұлымдыққа, шектен шыққан озбырлыққа жауап ретінде қантөгіс…
Қысқа күнде қырық жерге көмбе қойған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істі асығыстықпен, ойланбай, ретсіз атқарған адамды меңзейді. Тура мағынада «қысқа күнде…
Қыста ызғар, жазда шаң тимеген.
Негізгі мағынасы Қыстың суық желі де, жаздың шаңы да тимеген адам туралы айтылады: ол ешқашан қиындық көрмей, мәпеленіп…
Қысыла-қысыла қыз болдым.
Негізгі мағынасы «Қысыла-қысыла қыз болдым» деген мақал адамның ұяңдық, қысылу, тартыншақтық арқылы әдепті, жинақы…
Қысылсаң, жүгіңді жөңге сал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қиындық туғанда сабыр сақтап, істі ретімен, ақылмен шешуді ескертеді. «Қысылсаң»…
Қысыр сөзде қырсық көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бос, мазмұнсыз, орынсыз сөздің пайдасынан зияны көп екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Қытай көп пе, қыпшақ көп пе?
Негізгі мағынасы Қытай көп пе, қыпшақ көп пе деген сұрақ — жауабы жоқ, асыра айтылған сөз. Қытай ел аузында сансыз көп…
Қышыған жерден қол кетпес,
Қышытқы жерден сөз кетпес.
Қышытқы жерден сөз кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қинайтын, мазалайтын нәрсе оңай ұмытылмайтынын білдіреді. Тура мағынасында қышыған…
Ластың досы - шыбын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кір-қоқыстың, лас жердің маңына шыбын көп жиналады. Астарлы мағынасы…
Лашығы жоқ орданы аңсайды,
Желері жоқ жорғаны аңсайды.
Желері жоқ жорғаны аңсайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамда бардың қадірі көбіне қолынан кеткенде немесе өзінде жоқ нәрсеге қызыққанда…
Лұқпан мың жасаған.
Негізгі мағынасы «Лұқпан мың жасаған» деген сөз ұзақ ғұмыр, мол тәжірибе және өмірдің талай сынын көрген даналық туралы…
Мадақ - жел сөз.
Негізгі мағынасы «Мадақ - жел сөз» деген мақал артық мақтау мен орынсыз көтермелеудің шын мәні жоқ екенін аңғартады…
Маймылдың басы ойнауға жеткенмен,
Ойлауға жетпейді.
Ойлауға жетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — маймыл ойынға епті, қимылға шапшаң, бірақ ой жүгіртіп, терең пайым…
Май пілікті көмсе, шам сөнеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: пілікті, яғни шамның жанатын өзегін майға көміп тастаса, оған ауа жетпей…
Мақал - сөздің атасы,
Уәде - ердің опасы.
Уәде - ердің опасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің қадірі мен уәдеге беріктікті қатар қояды. «Мақал — сөздің атасы» дегені, халықтың…
Мақтаған қыз тойда осырар.
Негізгі мағынасы Мақал адамның шектен тыс мақтауға еріп, орынсыз лепірмеуін ескертеді. Тура мағынада: тойдағы…
Мақтаған сиыр шелекке тышар.
Негізгі мағынасы «Мақтаған сиыр шелекке тышар» деген мақал сырттай жақсы көрінгеннің бәрі бірдей пайдалы бола…
Мақтамақшы болсаң, сақиды мақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуді асыра мақтау қажет болса, оның шын жомарттығын, қолы ашықтығын мадақта деген ойды…
Мақтанған мастан бетер.
Негізгі мағынасы «Мақтанған мастан бетер» деген мақал орынсыз кеуде соғу, асыра сөйлеу адамды абыройға жеткізбейтінін…
Мақтаншақ бар ақылын мақтанға тауысады.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: мақтаншақ адам өзіндегі бар ақылды, күшті, қабілетті шынайы іске жұмсамай, оны…
Мақтаншақ қысыр сиыр сауады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның орынсыз мақтануы бос сөз екенін білдіреді. Тура мағынада қысыр сиырдан сүт…
Мақтаншақ өз дамбалын былғайды.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: адам өз дамбалын өзі былғайды, яғни кірлетеді. Астарлы мағынасы: мақтаншақ…
Мақтаншақты мақтасаң, басыңа секірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мақтаншақ адамды орынсыз көтермелесең, ол одан сайын паңданып, шектен шығып кетеді дегенді…
Мақтаншақтың өтірік айтқызады,
Өтірік көңіл қайтқызады.
Өтірік көңіл қайтқызады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға мақтаншақтық пен жалған сөйлегеннің зиянын ескертеді. Мақтанған адам өз беделін…
Мал айдаса - жаудікі,
Ысқырса - желдікі.
Ысқырса - желдікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: малды айдап әкетсе, ол жаудың олжасы болып кетеді; ал тек ысқырып, бос…
Мал баға білмеген пайда таба білмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малды дұрыс бағып, күтіп, өсіре алмаған адам одан пайда көрмейді. Астарлы…
Мал балада қалады,
Бай далада қалады.
Бай далада қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мал-мүлік пен байлық адамнан мәңгі еріп жүрмейді, ол ұрпаққа қалады не…
Мал басынан байланады,
Адам тілінен байланады.
Адам тілінен байланады.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: малды байлап ұстамаса, ол еркін кетіп қалады. Астарлы мағынасы: адам да өз…
Малға жарлылық - жарлылық,
Ақылға жарлылық - сорлылық.
Ақылға жарлылық - сорлылық.
Негізгі мағынасы Малға кедей болу — жай ғана кедейлік, ал ақылға кедей болу — нағыз сорлылық дейді. Мақал екі…
Малда жазық жоқ,
Менде азық жоқ.
Менде азық жоқ.
Негізгі мағынасы Иесі малын сояр алдында ақталғандай болып: «Малда кінә жоқ, бірақ менде жейтін азық жоқ» дейді. Мал…
Малдан айырылсаң да, ақылдан айырылма.
Негізгі мағынасы Малдан айырылсаң да, ақылдан айырылма: дүние кетсе де, есіңді жоғалтпа. Мақал ауыр күнде адамның басты…