Міселі абырой сақтайды,
Місесіз аруақ аттайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға бедел мен абыройдың, намыс пен ұяттың сыртқы күштен де маңызды екенін білдіреді. Міселі абырой сақтайды дегені — еңсесі биік, қадір-қасиеті бар адам өз орнын да, сөзін де, ісін де сақтайды, елге сыйлы болады. Ал місесіз аруақ аттайды дегені — қадірі, айбыны жоқ адамды жұрт елемей, басынбай өте шығуы мүмкін деген астарлы ой. Яғни, адамды қорғайтын тек күш емес, оның беделі мен ішкі салмағы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы місі сөзі адамның айбыны, салмағы, беделі, сөзі өтімді болуы сияқты ұғымдарды аңғартады. Аруақ аттау — өте ауыр, құрметсіз әрекет, біреудің қадірін аяқасты ету деген бейнелі мағына береді. Халық бұл арқылы абыройлы, салмақты адамды жұрт өзі-ақ сыйлайтынын, ал әлсіз, беделсіз кісіні басыну оңай болатынын әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамның қызметте, ортада, отбасында өзін ұстауына қатысты қолдануға болады. Мысалы, сөзіне берік, уәдесінде тұратын, мәдениетті адамды әріптестері де, басқалар да құрметтейді, ал жауапсыз, бедел жинамаған кісінің айтқанына онша мән бермейді.
Misesiz arýaq attaıdy.