Мойнында - қосақ, артында - тіркеу.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы малдың мойнында қосақ, артында тіркеу бар екенін білдіреді. Астарлы мағынасы — адам не істесе де, оның алдында да, соңында да жауапкершілік жүреді деген ой. Яғни, бір іс бастасаң, оның міндеті де, салдары да қатар жүреді. Мұнда «қосақ» пен «тіркеу» ауыр жүк, байлаулы міндет сияқты бейнеленіп, адамның бір іске шырмалып қалуын немесе екі жақты жүк арқалауын көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
«Мойнында» деген сөз — мойнына түскен ауыртпалықты аңғартады. «Қосақ» — қатар байланған, бірінен бірі ажырамайтын міндеттер. «Артында тіркеу» — алдыңғы жүктің артынан ілескен қосымша қиындық, яғни бір істің соңынан екінші міндеттің келуі. Бұл образдар өмірде бір мәселені шешпей, екіншісі туып отыратын жағдайды дәл береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір адамның мойнына тым көп жұмыс жүктелгенде немесе бір шешімнің артынан жаңа жауапкершілік туғанда айтылады. Мысалы, қызметкерге негізгі жұмысымен бірге қосымша есеп, жиналыс, құжат тапсырылса, «Мойнында — қосақ, артында — тіркеу» деуге болады. Бұл сөз адамның жағдайын түсіндіріп қана қоймай, шамадан тыс жүктеменің ауыр екенін де ескертеді.