Мың жаудан бір жансыз жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — мыңдаған жаудың ішінде де бір жансыз, дәрменсіз адамнан келетін кесірдің жаман екенін білдіреді. Астарлы мағынасы — сыртқы жау ашық көрінеді, ал жүрексіз, әлсіз, арсыз не әрекетсіз адам іштен іріткі салып, үлкен зиян келтіруі мүмкін. Халық мұнда қорқыныштан да, опасыздықтан да, жігерсіздіктен де сақ болуды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Мың жау» — көп, айқын қауіптің бейнесі. Ал «бір жансыз» — жансыз дене емес, рухсыз, намыссыз, қайраты жоқ, ісі өнбейтін адамды меңзейді. Яғни көп дұшпаннан гөрі, ішкі әлсіздік, сатқындық немесе жігерсіздік қауіпті деген ой айтылады. Мақалдың әсері қарсы қою арқылы күшейеді: жау көп болса да, олардан гөрі бір жансыздың зияны ауыр болуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұйым ішінде, ұжымда немесе отбасында жауапсыз, ынтасыз адамның көп зиян тигізетінін айту үшін қолданылады. Мысалы, жобада бес адам тынбай жұмыс істеп, бір адам тапсырманы уақытында орындамаса, бүкіл істің берекесі кетеді. Сондай кезде осы мақал айтылып, әр адамның жауапкершілігі маңызды екені ескертіледі.