Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
409.7K
Қаралым
186
Орташа
Сұрыптау:
Соқыр атқа қотыр ат үйір.
**Негізгі мағынасы** «Соқыр атқа қотыр ат үйір» деген мақалдың тура мағынасы — кемістігі бар, әлсіз екі аттың бір-бірін...
Бай байыған сайын қалтырайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: байлығы көбейген адам байлығын жоғалтып аламын деп қорқып, абайлап, кей...
Жылағанды сұрама,
Күлгенді сұра.
Жылағанның мұңы бар,
Күлгеннің сыры бар.
Күлгенді сұра.
Жылағанның мұңы бар,
Күлгеннің сыры бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрініске ғана қарап бағаламауды үйретеді. Жылаған адамнан «неге жыладың?»...
Сумен ойнама - батарсың,
Отпен ойнама- күйерсің.
Отпен ойнама- күйерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сақ болуға, шектен шықпауға шақырады. Тура мағынасында суға орынсыз жақындасаң, ба...
Аяғы жаман төрді былғар,
Аузы жаман елді былғар.
Аузы жаман елді былғар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзіне сақ болуды ескертеді. Тура мағынасында «аяғы жаман» — келген жерін...
Айды етегіңмен жаба алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шындықты, табиғи нәрсені немесе өте үлкен құбылысты жасыра алмайтынын білдіреді....
Қарны ашқанға қара талқан майдай көрінеді.
**Негізгі мағынасы** Қиындық көрген, ашыққан адамға кез келген қарапайым нәрсе қымбат, тәтті, тартымды болып көрінеді. М...
Ер күйігінен жер күйігі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның күйігін жердің күйігінен ауыр қою. Астарлы мағынасы — ер-азама...
Кеңге кең дүние,
Тарға тар дүние.
Тарға тар дүние.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кең адамға дүние кең көрінеді, ал тар пейілді, қысылған, ойы тар адамғ...
Ат арқасына ер батса,
Аяңшыл келеді.
Ерге жаттың тізесі батса,
Ағайыншыл келеді.
Аяңшыл келеді.
Ерге жаттың тізесі батса,
Ағайыншыл келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың арқасына ер батса, ат аяңдап жүреді; ал ер жігітке жат адамның т...
Аттан жығылғанды бөрі аңдиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аттан жығылып қалған адамды бөрі аңдиды, яғни жолда не далада қорғансыз...
Достың орны - төр,
Дұшпанның орны - көр.
Дұшпанның орны - көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал достық пен дұшпандықтың ара жігін анық көрсетеді. Тура мағынасында, досқа ең құрметті оры...
Сенің табаныңа кірген тікен
Менің маңдайыма қадалсын.
Менің маңдайыма қадалсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің аяғына кірген тікенді өзіме қадалса да, соның ауыртпалығын бө...
Асу-асу белдер бар,
Аса алмаса ат өлсін.
Ағайынмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
Аса алмаса ат өлсін.
Ағайынмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында асу мен бел – жолдағы қиын өткелдер, ал ат – сол жолды еңсеретін сері...
Жақсыға қылған жақсылық
Өмірінде тозбайды.
Жаманға қылған жақсылық
Бір күнгідей болмайды.
Өмірінде тозбайды.
Жаманға қылған жақсылық
Бір күнгідей болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасаған ісі, әсіресе жақсылықтың кімге жасалғанына байланысты бағаланатынын айтад...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.