Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
622K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Қызғанғаның қызыл итке жем болды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қызғаныштың адамға пайда әкелмейтінін, керісінше өзіне де, өзгеге де зиян тигізетінін біл...
Шығысы жаман қамысты,
Су ішінен өрт шалар.
Пейілі жаман адамды,
Түйе үстінен ит қабар.
Су ішінен өрт шалар.
Пейілі жаман адамды,
Түйе үстінен ит қабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман пейіл мен теріс мінездің түбі жақсылыққа апармайтынын айтады. Тура мағынасында, өз...
Бір тал кессең, он тал ек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ағашты кессең, оның орнына он ағаш отырғыз деген сөз. Астарлы мағы...
Күндестің күлі де күндес .
**Негізгі мағынасы** «Күндестің күлі де күндес» деген мақал күндес адамға қатысты астарлы ескерту айтады. Тура мағынада...
Кеңге кең дүние,
Тарға тар дүние.
Тарға тар дүние.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кең адамға дүние кең көрінеді, ал тар пейілді, қысылған, ойы тар адамғ...
Бір кісі таққа мінсе,
Қырық кісі атқа мінеді.
Қырық кісі атқа мінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адам жоғары орынға, билікке не мәртебеге көтерілсе, соның соңынан к...
Бір қазаға екі жаза жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адам бір қате істеп, соның салдарын тартып отырса, оған сол бір оқи...
Арзан менен қымбаттың,
Базар берер нарқы бар.
Жақсы менен жаманның,
Адам берер парқы бар.
Базар берер нарқы бар.
Жақсы менен жаманның,
Адам берер парқы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — базарда әр заттың өз бағасы болады, арзан мен қымбаттың айырмасы көрін...
Арық атқа қамшы жау,
Жыртық үйге тамшы жау.
Жыртық үйге тамшы жау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арық атқа қамшы тисе, оның халі одан сайын нашарлайды; жыртық үйге тамш...
Ер шекіспей (өліспей) бекіспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ер адамдар кейде тартысып, сөзге келіп, тіпті қатты қайшылыққа да түс...
Басқа түссе басбақшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына іс түскенде ғана оның шын мінезі, сабыры мен төзімі білінетінін айтады. Ту...
Сумен ойнама - батарсың,
Отпен ойнама- күйерсің.
Отпен ойнама- күйерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сақ болуға, шектен шықпауға шақырады. Тура мағынасында суға орынсыз жақындасаң, ба...
Кісіден сұрағанның екі көзі шығады,
Құдайдан сұрағанның екі бүйірі шығады.
Құдайдан сұрағанның екі бүйірі шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреуден қайта-қайта сұрана бермей, өз қажетіне өзі жауап іздеп, еңбек етіп, тәуе...
Адам аласы - ішінде,
Мал аласы - сыртында.
Мал аласы - сыртында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың «жаман-жақсылығы» әртүрлі жерде көрінетінін салыстырады. Адамның мінезінд...
Сенің табаныңа кірген тікен
Менің маңдайыма қадалсын.
Менің маңдайыма қадалсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің аяғына кірген тікенді өзіме қадалса да, соның ауыртпалығын бө...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.