Бақ келсе аспа,
Сыр келсе саспа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға бақ пен қиындықтың екеуіне де сабырмен қарауды үйретеді. «Бақ келсе аспа» дегені — сәті түсіп, жолың болып, дәулет не абырой қонғанда, мастанып кетпе, тәкаппарланба деген сөз. «Сыр келсе саспа» дегені — күтпеген сыр, қиын жағдай, құпия іс не сын сәт туса, үрейленбей, байсалды бол деген астар. Яғни, өмірдің қуанышы да, сынағы да адам мінезін байқатады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бақ» — тек байлық емес, жалпы ырыс, сәттілік, мүмкіндік. «Аспа» сөзі адамның өзін биік ұстап, елден асқақтап кетуін меңзейді. Ал «сыр» — жасырын жағдай, тосын жағдай, ішкі күрделі мәселе немесе белгісіздік. «Саспа» — абыржып, есінен танып, асығыс шешім қабылдама деген ескерту. Мақал қысқа болса да, адамға теңдік пен сабырдың қажет екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінде жұмыста, оқуда, өмірлік өзгерістерде өте орынды айтылады. Мысалы, бір адам қызметте көтерілсе, өзін өзгеден жоғары санамай, кішіпейіл қалуы керек. Ал кенет қиындық келсе, сабыр сақтап, мәселені ақылмен шешкен дұрыс. Осындайда бұл мақал адамға рухани тепе-теңдік пен ұстамдылық береді.
Syr kelse saspa.