Бармақ басты, көз қысты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жасырын келісім, астыртын ымыра, әділетсіз не заңсыз істің көзге ілінбей өтуін білдіреді. Тура мағынасында адам бармағымен басып, көзімен қысып белгі береді, ал астарлы мағынасында біреудің теріс ісін біле тұра көрмегенсу, қолдау көрсету, парақорлық не таныстықпен мәселені шешу сияқты әрекеттер меңзеледі. Халық мұны құптамайды, өйткені мұндай келісім шындықты бұзады, адалдыққа дақ түсіреді.
Образдар мен теңеулер
«Бармақ басты» дегені — бір істі іштен тындырып, жасыруды, ал «көз қысты» — ыммен келісуді, үнсіз түсінісуді білдіреді. Екі қысқа образ адамның сөзсіз-ақ астыртын келісе алатынын көрсетеді. Бұл жерде бармақ пен көз — адал ашық әрекеттің емес, жасырын айланың белгісі ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне таныстықпен жұмысқа орналастыру, тексерісті айналып өту, құжатты «келістіріп» жіберу сияқты жағдайларға қатысты айтылады. Мысалы, біреудің заң бұзғанын көре тұра, танысы болған соң жауапкершіліктен құтқарып жіберсе, жұрт «Бармақ басты, көз қысты болды» дейді.