Бармақтай бақ
қара суды теріс ағызған ақылдан артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал аз ғана бақ пен шағын ырыстың өзі орынсыз, теріс істелген үлкен ақылдан қымбат екенін аңғартады. Мұндағы «бармақтай бақ» — көлемі кішкентай болса да, шын береке, шынайы ырыс. Ал «қара суды теріс ағызған ақыл» — ақылды болып көрінгенімен, дұрыс жолдан тайған, пайдасынан зияны көп ой мен айла. Яғни ақылдың өзі жақсы ниетпен, дұрыс мақсатпен қолданылмаса, оның құны болмайды.
Образдар мен теңеулер
«Бармақтай» сөзі өте шағын нәрсені білдіреді, бірақ соның өзі құт пен несібенің белгісі ретінде алынған. «Қара су» — кәдімгі тіршілік көзі, ал оны «теріс ағызу» — табиғи тәртіпке қарсы, жөнсіз әрекет ету деген астар береді. Мақал осылайша азғантай бақтың өзі бұрыс ойдан, теріс айладан артық екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мансап қуып жүріп, адалдықты ұмытатын адамдарға қатысты айтылуы мүмкін. Мысалы, біреу пайда табам деп өтірік айтып, өзгеге зиян келтірсе, оның «ақылы» теріс бағытта болғаны. Ал қарапайым, бірақ адал еңбегімен өмір сүріп жүрген адамның бақ-несібесі құндырақ.
qara sýdy teris aǵyzǵan aqyldan artyq.