Бал тәтті екен деп,
Бармағыңды жұтып қойма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бал қанша тәтті болғанымен, оны көрумен шектеліп, саусағыңды жұтып қоюға болмайды. Астарлы мағынасы — бір нәрсе ұнаған, пайдалы не қызық болғанмен, шектен шығуға, ашкөздікке, орынсыз әуестікке салынуға болмайды. Әр істің, әр қызықтың өлшемі бар; пайдалы нәрсенің өзін мөлшермен қолдану керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бал» — дәмді, тартымды, адамды өзіне тартатын кез келген игілік не қызықтың бейнесі. Ал «бармағыңды жұту» — сол тәттіге тым беріліп кету, өз пайдаңды білмей, зиян шегу дегенді білдіреді. Халық балдың тәттілігін мысалға алып, нәпсінің арбауына түсетін адам мінезін дәл көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желі, сауда, ойын-сауық, тіпті қаржы мәселесінде де орынды. Мысалы, адам бір жарнаманың «өте тиімді» ұсынысына қызығып, ойланбай несие алса, кейін қиналып қалуы мүмкін. Яғни қызық нәрсені көріп, соның соңына соқыр ере бермей, ақылмен әрекет ету қажет.
Barmaǵyńdy jutyp qoıma.