Асқа барсаң, аш бар,
Тойға барсаң, тоқ бар,
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды қай ортаға барса, соған сай дайын болып, өзін дұрыс ұстауға шақырады. Тура мағынада: асқа барған адам аш болып келсін, сонда берілген асты қадірлейді; тойға барған адам тоқ болып барсын, өйткені тойда қарын тойдыру емес, көппен бірге қуану, әдеп сақтау маңызды. Астарлы мағынасы: әр істің, әр ортаның өз тәртібі бар, соны білген адам ұятқа қалмайды және айналасына құрмет көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “ас” — қарапайым күнделікті дастарқан, қонақ күту мен ризықтың белгісі. “Той” — қуаныш, береке, ортақ мереке бейнесі. “Аш” сөзі тамақты бағалауды, ал “тоқ” сөзі алдын ала қамданып, артық қылықтан сақтануды білдіреді. Яғни мақал адамды орынсыз қомағайлықтан, әдепсіз қимылдан тыяды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген жиынға, қонаққа немесе ресми шараға дұрыс дайындалу керегін еске салады. Мысалы, тойға аш келіп, тамаққа ғана ұмтылған адам мерекенің сәнін кетіреді, ал алдын ала тамақтанып келген кісі әңгімеге, сыйластыққа көбірек көңіл бөледі.
Toıǵa barsań, toq bar,