Ас ішсең, аяғыңды жина.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ас ішкен кезде аяқ-қолыңды жинап, әдеп сақтап отыру. Астарлы мағынасы — кез келген жерде тәртіпті, жинақылықты және мәдениетті болу керек деген ой. Яғни адам тамақ үстінде де, жалпы өмірде де ысырапқа, ретсіздікке, ерсі қылыққа жол бермей, өзін ұстай білуі тиіс. Бұл — кішіпейілділік пен көргенділіктің белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас ішу» — тек тамақтану емес, адамның күнделікті тіршілігі мен әрекетін білдіреді. «Аяғыңды жина» деген сөз тіркесі тура мағынада дене қалпын реттеу болса, астарында өзін-өзі бақылау, артық қимыл мен ыңғайсыздық жасамау жатыр. Мақал адам мәдениеті сыртқы әрекетінен көрінетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, қонақта, мектепте немесе мейрамханада әдеп үйрету үшін айтылады. Мысалы, дастарқанда телефонға алаңдап, аяғын созып отыратын балаға үлкендер осы мақалмен ескерту жасайды. Сонда ол тамақ үстіндегі және жалпы қоғамдық ортадағы тәртіптің маңызын түсінеді.