Арамнан алған түйеден
Адалдан алған ешкі артық,
Жаманнан алған сұлудан,
Жаман да болса, текті артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың айтпағы — дүние-мүліктің, малдың не адамның сыртқы ірі не әдемі болуынан гөрі, оның адал жолмен келгені және тегінің, болмысының таза болғаны қымбат. Тура мағынасында: арам жолмен алынған түйе үлкен әрі бағалы көрінгенімен, адал жолмен табылған ешкі одан артық саналады. Астарлы мағынасы: пайдасы мол, бірақ арамнан келген нәрсе адамға береке әкелмейді; ал шағын болса да адал несібе қадірлі. Сол сияқты жаман ортадан шыққан сұлуға қарағанда, жаман болса да текті, тәрбиелі адам артық. Бұл жерде «текті» сөзі — тек әулет емес, мінезі жақсы, ұяты бар, болмысы бекем адам деген ұғымды да білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түйе» мен «ешкі» — екі түрлі олжаны, екі түрлі несібені бейнелейді. Түйе — үлкен олжа, көп пайда сияқты көрінсе, ешкі — қарапайым, бірақ адал табыс. «Сұлу» — сыртқы көрік, ал «текті» — ішкі асыл қасиет пен тәрбиенің символы. Халық осы арқылы сыртқы жылтыраққа емес, ішкі тазалық пен адалдыққа қарауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адал еңбекпен табылған аз табыстың ұрланған не күмәнді жолмен келген мол ақшадан артық екенін еске салады. Мысалы, бір адам тез пайда үшін күмәнді бизнеске кіріскенше, таза еңбегімен аз-аздан тапса, соның берекесі мол болады.
Adaldan alǵan eshki artyq,
Jamannan alǵan sulýdan,
Jaman da bolsa, tekti artyq.