Анасын көріп қызын ал,
Аяғын көріп асын іш.
«Анасын көріп қызын ал, Аяғын көріп асын іш.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Анасын көріп қызын ал, Аяғын көріп асын іш» деген мақал адамды сыртқы келбетіне ғана емес, шыққан тегіне, тәрбиесіне қарап бағалау керек екенін айтады. «Анасын көріп қызын ал» дегені — қыздың мінезі, әдебі, тәрбиесі көбіне анасына тартады, сондықтан болашақ жар таңдағанда оның отбасына да назар аудар деген ескерту. «Аяғын көріп асын іш» дегені — адамның жүрісі, іс-әрекеті, ұқыптылығы мен тазалығы оның ішкі мәдениетін танытады, яғни сенім артарда байқа, сына деген астар бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ана» — тәрбие мектебі, отбасының үлгісі; «қыз» — сол тәрбиенің жалғасы. Ал «аяқ» пен «ас» бейнелері адамның тұрмысындағы ұқыптылық пен тазалықты меңзейді. Қазақ ұғымында ас ішу — тек тойыну емес, біреудің қонақжайлығын, тазалығын, ниетін тану. Сондықтан бұл жердегі теңеу адам болмысын ұсақ қимылынан, үй ішіндегі дағдысынан байқау керек екенін білдіреді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі кезде бұл мақалды адам таңдауда, әсіресе отбасылық қатынаста, таныс пен дос таңдауда қолдануға болады. Мысалы, бір жігіт қыздың сөз саптауын, ата-анасына құрметін, үй ішіндегі жауапкершілігін байқап барып қана байсалды шешім қабылдайды. Сол сияқты, жұмысқа адам аларда да оның тәртібі мен ұқыптылығына қарау маңызды.
Aıaǵyn kórip asyn ish.