Асылдан асыл туады,
Жалқаудан масыл туады.
Мылжыңнан езбе туады,
Қыдырмадан кезбе туады.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адам мінезі мен тәрбиенің ұрпаққа әсерін айтады. Асыл, өнегелі, еңбекқор адамнан жақсы, пайдалы ұрпақ өсіп шығады. Ал жалқау, босбелбеу, пайдасыз кісіден де сондай мінезді ұрпақ тарауы мүмкін. Яғни, адамның болмысы тек өзіне ғана емес, кейінгі буынға да ықпал етеді. Мақал жақсы қасиет жалғасатынын, жаман әдет те жұғатынын ескертеді.

Образдар мен теңеулер

«Асыл» сөзі — текті, тәрбиелі, қадірлі адамды білдіреді. «Масыл» — елге салмақ салатын, еңбек етпейтін жан. «Мылжың» — көп сөйлеп, ісі аз адам, ал «езбе» — сөзге тоқтамайтын, бос сөздің соңында жүретін кісі. «Қыдырма» — бір орында тұрмай, берекесіз қаңғыған адам, «кезбе» — тұрақсыз, мақсатсыз жүргінші. Бұл образдар арқылы халық адам мінезінің әр қырына нақты баға берген.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазір де бұл мақал тәрбиеге, отбасы үлгісіне, жастардың мінез-құлқына байланысты айтылады. Мысалы, еңбекқор ата-ананың баласы да жауапкершілікті болып өссе, ал бос уақытын тек желіде өткізетін, іссіз адамнан нәтиже күту қиын. Сондықтан мақал әр адамға өз мінезін түзеп, үлгі болатын орта қалыптастыру керек екенін ұқтырады.