Анасын сыйламағанды адал деме,
Ұстазын сыйламағанды адам деме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-ана мен ұстазға құрмет көрсетпеген адамды толық адамгершілік иесі деп санауға болмайтынын айтады. Тура мағынасында, ана — өмір сыйлаған, ұстаз — жол көрсеткен жан. Астарлы мағынасы — адам баласының тәрбиесі, ұяты мен кісілігі ең алдымен осы екі қасиетті тұлғаны сыйлаудан басталады. Анаға құрмет, ұстазға ізет жоқ жерде адалдық та, парасат та толық қалыптаспайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ана» — мейірім мен өмірдің символы, ал «ұстаз» — білім мен бағыт-бағдардың бейнесі. «Адал» сөзі тек турашылдықты емес, жүрек тазалығы мен адамдықты да аңғартады. «Адам деме» деген тіркес өте өткір ескерту ретінде берілген: кісінің сыртқы бейнесі емес, үлкенге құрметі оның шынайы болмысын танытады.
Қазіргі өмірде
Бұл нақыл бүгін де өзекті. Мысалы, оқушы сабақта мұғалімнің сөзін тыңдамай, еңбегін бағаламаса, ол білімге де, тәрбиеге де селқос қарайды. Сол сияқты, анасының ақылын елемеген жас өз тамырынан ажырап қалуы мүмкін. Сондықтан бұл мақал әр адамды сыйластыққа, кішіпейілділікке және алғыс білуге тәрбиелейді.
Ustazyn syılamaǵandy adam deme.