Асық ойнаған азар,
Доп ойнаған тозар.
Бәрінен де қой бағып,
Құйрық жеген озар.
«Асық ойнаған азар, Доп ойнаған тозар. Бәрінен де қой бағып,…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бос уақытты қалай өткізудің адам тағдырына әсер ететінін ескертеді. Бір қарағанда, асық пен доп ойнау — балалардың қызығы, ал қой бағу — ауыр еңбек сияқты көрінеді. Бірақ астарында халық ойын-сауыққа беріліп, жалқаулыққа салынған адам кейін ұтылады, ал еңбек еткен, мал соңында жүріп, тірлік қамын жасаған адам алға шығады деген ой жатыр. «Озар» дегені — өмірде жолы болып, тұрмысы түзеледі деген мағына.
Образдар мен теңеулер
«Асық» пен «доп» — ермек, уақытты бос өткізу, желөкпе көңілдің белгісі. «Азар», «тозар» сөздері — мұндай әрекеттің ақыры шаршау, кейін қалу екенін білдіреді. Ал «қой бағып, құйрық жеу» — қазақ тұрмысындағы береке мен адал еңбектің бейнесі. Қой өсірген адам ырысқа, қонақкәде мен мол дастарқанға жетеді деген түсінік бар. Мұнда «құйрық» — тоқшылықтың, еңбектің жемісінің символы.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті: уақытын тек ойын, телефон, бос қызыққа жұмсаған жас адам білім мен кәсіптен қалып қоюы мүмкін. Мысалы, студент күнін ойын-сауықпен өткізіп жүрсе, емтиханнан қиналады; ал уақытын оқуға, еңбекке бөлген студент кейін мақсатына тезірек жетеді.
Dop oınaǵan tozar.
Bárinen de qoı baǵyp,
Quıryq jegen ozar.