Асай біл аш кезіңде,
Сүйе біл жас кезіңде.

Күнде бір мақал

«Асай біл аш кезіңде, Сүйе біл жас кезіңде.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Аш кезіңде тамақты жей біл, жас кезіңде сүйе біл. Мақал әр нәрсенің өз уақыты болатынын айтады: ас ашыққанда тәтті, махаббат жастықта жарасымды. Уақыты өткен соң дастарқанның дәмі де, сезімнің қызуы да бұрынғыдай болмайды. Мақал жастарды сезімнен қашпауға, жастық шақтың қуанышын сезінуге шақырады. Сонымен бірге «біл» сөзі ұқыптылықты талап етеді: асты да, махаббатты да орнымен, қадірін біліп пайдалану.

Образдар мен теңеулер

«Асай біл» — асты жей біл, оның қадірін біл деген мағынада; етістік «ас» сөзімен түбірлес. Аштық пен жастық қатар қойылған: екеуі де уақытша күй, аштық тамақпен басылады, жастық уақытпен өтеді. Көшпелі тұрмыста ас та, жастық та қадірлі болған: ұзақ жолда, жұтта адам астың құнын білді. Екі жол бірдей құрылыммен «аш кезіңде», «жас кезіңде» деп ұйқасып, «біл» сөзінің қайталануы ақыл-кеңес үнін береді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды жастарға уақытты өткізіп алмауға, сезімнен қорықпауға кеңес бергенде айтады; кейде егде адамдар өз жастығын еске алып, өкінішпен айтады. Интонациясы — жылы ақыл, әзіл. Кәмелетке толмаған балаларды махаббатқа асықтыру мағынасында қолдану орынсыз. Мысалы, отызға келсе де үйленуді ойламай жүрген немересіне әжесі: «Асай біл аш кезіңде, сүйе біл жас кезіңде» деді.

Қолданылу жағдаяттары

— Шопан ағай таң атқанша мал күзетіп, қарны ашып келген баласына дастарқан жайып, әзілмен осы мақалды айтты.
— Ауылдағы кеште ұялшақ жігіттің сүйген қызына сөз айта алмай тұрғанын көрген ағасы жымиып, осы мақалды айтты.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Асай біл аш кезіңде, Сүйе біл жас кезіңде. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Asaı bil ash kezińde,
Súıe bil jas kezińde.