Ойлының алдында көкірек керме,
Жазасына ұшырайсың;
Қайғылының алдында қарқылдап күлме
Назасына ұшырайсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда адамға кішіпейіл, сабырлы, әдепті болу керек екені айтылады. Ойлы, парасатты адамның алдында кеудеңді керіп, дандайсу дұрыс емес, өйткені ондай кісінің сөзінен, бағасынан ұятқа қалуың мүмкін. Ал қайғырып тұрған адамның жанында қарқылдап күлу — мейірімсіздік әрі әдепсіздік. Мұндай мінез үшін адам назаланып, жаман атқа қалады. Мақалдың астары — өзгенің көңіл күйін, қадірін түсіне білу, орынсыз паңдық пен мазақтан сақтану.
Образдар мен теңеулер
"Көкірек керу" — өзін өзгеден жоғары қою, паңдану дегенді білдіреді. "Қайғылының алдында қарқылдап күлу" — біреудің қайғысына селқос қарап, жанашырлық танытпау. "Жаза" мен "наза" сөздері адамның әдепсіз қылығы өзіне кері қайтатынын аңғартады. Яғни, бұл жерде ішкі мәдениет пен адамгершілік мінез көркем қарсы қойылған.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өте орынды. Мысалы, жұмыста бір әріптесің қателік жасап, қысылып тұрса, оны көптің алдында келеке ету дұрыс емес. Немесе тәжірибелі, ойлы маманмен сөйлескенде паңданып сөйлеу емес, сыпайы тыңдау қажет. Сонда ғана сыйластық сақталады.
Jazasyna ushyraısyń;
Qaıǵylynyń aldynda qarqyldap kúlme
Nazasyna ushyraısyń.