Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
394.7K
Қаралым
237
Орташа
Сұрыптау:
Қадіріңді білмегенге қадіріңді кетірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадір-қасиетін, ар-намысын бәрінен жоғары қоюы керек дегенді білдіреді. Тура мағы...
Аруақ аттаған оңбайды.
**Негізгі мағынасы** «Аруақ аттаған оңбайды» деген мақал ата-баба рухын, өткеннің аманатын, елдің киесін сыйламаған ада...
Адамзат бүгін адам, ертең топырақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі өткінші екенін ескертеді: бүгін тірі, саналы, күш-қайраты бар адам ертең-ақ...
Әке-шеше бар болсын,
Аузы, мұрны жоқ болсын.
Аузы, мұрны жоқ болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әке-шешенің амандығын бәрінен жоғары қою, ал баладағы кейбір кемшілікк...
Жолға шықсаң сайлан,
Бес қаруыңды байлан.
Бес қаруыңды байлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шығарда адам барлық керегін түгендеп, бес қаруын дайындап алу ке...
Нанның негізі - дән.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нанның қалай пайда болатынын ғана емес, кез келген үлкен игіліктің кішкентай, бірақ маңы...
Өз білмегеніңді кісіден сұра,
Үлкен болмаса, кішіден сұра.
Үлкен болмаса, кішіден сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға білмегенін жасырмай, сұраудан ұялмауды үйретеді. Тура мағынасында: егер бір нәрсен...
Торқалы той, топырақты өлім.
**Негізгі мағынасы** «Торқалы той, топырақты өлім» — өмірдің екі үлкен кезеңін қатар атап өтетін мақал. Тура мағынасы б...
Тегінде бар тегі озар.
**Негізгі мағынасы** «Тегінде бар тегі озар» деген мақал адам бойындағы жақсы қасиет, асыл мінез, туа біткен қабілет ер...
Кеңесіп пішкен тон келте болмас.
**Негізгі мағынасы** Кеңесіп істелген іс көбіне ойлы, ұқыпты, кемшілігі аз болады. Мақалдың тура мағынасы — тонды пішерд...
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ойына, өз шешіміне сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында, біреудің ақылымен мол т...
Амандықта қадір жоқ,
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолындағы бар игіліктің қадірін көбіне жоғалтқанда ғана түсінетінін айтады. Аманд...
«Пұт болдым» деп мақтанба,
Одан да ауыр батпан бар.
Одан да ауыр батпан бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз күшіне, дәрежесіне не байлығына мастанбауды ескертеді. Тура мағынасында пұт пен...
Есіктен кіріп «төр менікі» деме,
Ылдидан келіп «өр менікі» деме.
Ылдидан келіп «өр менікі» деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз менмендік танытпауды ескертеді. Бір нәрсеге жетпей жатып, не оған толық ла...
Оқу - білім бұлағы,
Білім - өмір шырағы.
Білім - өмір шырағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал оқу мен білімнің адам өміріндегі ең басты құндылық екенін айтады. «Оқу» — білімге жетелей...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.