Асарын асап, жасарын жасаған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірдегі өз еншісін алып, міндетін атқарып, жасайтын ісін толық орындап болғанын білдіреді. Тура мағынада — «асарын асап» яғни ішер асып, күн көрісін тауып, «жасарын жасаған» яғни істейтінін істеп, өмірлік парызын өтеген адам. Астарлы мағынада бұл — жасы келіп, өмірдің бел-белесін артта қалдырған, енді көп нәрсеге ұмтылмай, тыныштыққа бет бұрған кісі туралы айтылатын ой. Мақал көбіне қартайған, тәжірибелі, талай істі көрген адамға қатысты қолданылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — адамның тіршілігі, күнделікті несібесі, ал «жасау» — өмір бойғы әрекеті, еңбегі, жинаған тәжірибесі. Екі етістік қатар келіп, адамның ғұмыр жолын қысқа да нұсқа бейнелейді. Бұл тіркес өмірді «ішіп-жеп, жасап-тындыру» сияқты қарапайым, бірақ дәл образ арқылы суреттейді. Сол арқылы халық адамның жас дәуренін, еңбекпен өткен өмірін, кейінгі тыныш шағын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал зейнет жасына жеткен, баласын өсіріп, кәсібін дөңгелетіп, енді сабырлы өмір сүріп жүрген адамға айтылады. Мысалы, көп жыл еңбек еткен ұстаз зейнетке шыққанда: «Асарын асап, жасарын жасаған кісі ғой, енді демалсын» деп айтуға болады. Бұл сөз адамның өмірлік еңбегін құрметтегенді білдіреді.