«Аңырмадан қыдырма жақсы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдағы «аңырма» — бір орында аңырып, ештеңеге көңіл бөлмей, үйден шықпай отыратын адам; «қыдырма» — көп жүретін, ел аралайтын адам. Мақалдың тура мағынасы: аңырып отырғаннан гөрі қыдырып жүрген жақсы. Астарлы мағынасы — үйде бос отырып, ештеңе көрмей, ешкіммен араласпаған адамнан гөрі ел көріп, жер көріп, жаңалық естіп жүрген адамның ой-өрісі кең, пайдасы көп. Мақал мақсатсыз сандалуды мақтамайды, бірақ қозғалыс пен көріп-білудің тұйықтық пен енжарлықтан артық екенін айтады.
Образдар мен теңеулер
«Аңырма» сөзі «аңыру», яғни аң-таң болып, аузын ашып, қимылсыз тұру етістігімен байланысты; ол енжарлықтың, тұйықтықтың бейнесі. «Қыдырма» — ел аралап, адаммен араласатын, жаңалыққа құштар жан. Екеуін салыстыруда халық қимылсыздықты қозғалыстан төмен қояды: тоқтап қалған су сасиды, аққан су тазарады дегендей.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал үйден шықпай, бір экранға үңіліп отыра беретін адамға айтылады. Мысалы, демалыс күндері бөлмеде жалғыз аңырып отырғаннан гөрі достарыңызбен кездесу, көрме аралау, жаңа қаланы көру әлдеқайда пайдалы: адам жаңа таныстар тауып, ойын жаңғыртады. Көп көрген адамның айтар сөзі де, табар шешімі де көп болады.