Арбаға тоқпақ көргенді жекпе,
Соқпақ көргенді жек.
«Арбаға тоқпақ көргенді жекпе, Соқпақ көргенді жек.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — арбаға тоқпақ тигенін емес, ұзақ жолдың соқпағын көргенін жек деген ишара. Астарлы мағынасы — адамды бір сәттік ауыр сөзбен не ұсақ кемшілікпен емес, өмірден көрген бейнеті мен тәжірибесіне қарап бағалау керек. Қиындық көрген, жол азабын тартқан жанның қадірі жоғары болады; оны менсінбеу, кемсіту дұрыс емес.
Образдар мен теңеулер
«Арба» — өмір жолы, тіршілік қозғалысы; «тоқпақ» — қысым, соққы, мезгілдік қиындық; «соқпақ» — ұзақ сапар, тар жол, көп сынақ. Осы үш образ адамның тағдырын бейнелейді. Яғни сыртқы соққыдан гөрі, ұзақ жолда шыныққан мінез бағалы деген ой айтылады. Мақал адамды сабырлы, әділ, түсіністікпен қарауға үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал тәжірибесі мол адамды сыйлау керек деген мағынада қолданылады. Мысалы, жұмыста көп қиындық көріп, жаңа ортаға бейімделген әріптесті оның алғашқы қателігі үшін мазақтамай, керісінше қолдап, ақылын тыңдау қажет. Себебі сыннан өткен адам көбіне байыпты шешім қабылдайды.
Soqpaq kórgendi jek.