Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
482.1K
Қаралым
290
Орташа
Сұрыптау:
Уақыт тас екеш тасты да тоздырады.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың күші бәрінен де мықты деген ой айтылады. Тура мағынасында тас жылдар өте келе мүжіліп, үгі...
Өлгенге қайтып келмек жоқ,
Өлгеннің артынан өлмек жоқ.
Өлгеннің артынан өлмек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің қайтарымсыз екенін ескертеді. Тура мағынасында, өлген адам қайта тірілмейді, ал о...
Ат шаппайды, бақ шабады,
Бақ шаппайды, бап шабады.
Бақ шаппайды, бап шабады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың бәйге алуында тек жүйріктік қана емес, бағы да, бабы да шешуші р...
Бәйтерек бұтағымен,
Адам ұрпағымен жасайды.
Адам ұрпағымен жасайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйтерек ағашы бұтағымен, жапырағымен толықсып, өсіп-өркендейді. Астарл...
Ет сасыса, тұз себер,
Тұз сасыса, не себер?
Тұз сасыса, не себер?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ет бұзылса, оны тұзбен сақтауға немесе иісін басуға болады. Ал тұздың ө...
Жыламаған балаға емшек бермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылап, белгі бермеген балаға анасы емшек бермейді. Астарлы мағынасы —...
Жаздың бір күні
қыстың мың күніне татыр.
қыстың мың күніне татыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаз мезгіліндегі бір күннің қадірі қыстағы ұзақ уақытқа татитынын білдіреді. Тура мағынас...
Өткен күн - ұшқан құс,
Шақырсаң да келмейді.
Шақырсаң да келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қайта айналып келмейтінін білдіреді. Өткен күнді қанша сағынсаң да, қанша өкінсе...
Балаға
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің қолындағы байлық пен дәулет балаға өзінен-өзі шынайы игілік бол...
Бірге тумақ болса да,
Бірге өлмек жоқ.
Бірге өлмек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам тағдырының ортақ еместігін білдіреді: адамдар бір күнде, бір ортада, бір отбасында н...
Әке-шеше бар болсын,
Аузы, мұрны жоқ болсын.
Аузы, мұрны жоқ болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әке-шешенің амандығын бәрінен жоғары қою, ал баладағы кейбір кемшілікк...
Өлі риза болмай, тірі байымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген адамның аруағын разы етпей, тірілердің берекесі толық болмайды....
Ата-ананың ақылы
Сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы,
Сарқылмайтын көлмен тең.
Сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы,
Сарқылмайтын көлмен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың ақылы өмірдегі ең сенімді бағыт екенін айтады. Тура мағынасында, жол қалай ада...
Есің барда еліңді тап.
**Негізгі мағынасы** «Есің барда еліңді тап» деген мақал адам ақылы дұрыс, ойы сергек, таңдауы анық кезде өз орнын тауы...
Аруақ аттаған оңбайды.
**Негізгі мағынасы** «Аруақ аттаған оңбайды» деген мақал ата-баба рухын, өткеннің аманатын, елдің киесін сыйламаған ада...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.