Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
313.5K
Қаралым
188
Орташа
Сұрыптау:
Жауды күшті деме,
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қорқыныштан қаймықпауға, қиындықты жеңуге шақырады. Бірінші жолда жаудың күшін асы...
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кез келген істі асықпай, ойланып, алдын ала тексеріп барып орындауы керек екенін...
Жақсыдан жаман туады,
Бір аяқ асқа алғысыз.
Жаманнан жақсы туады,
Адам айтса нанғысыз.
Бір аяқ асқа алғысыз.
Жаманнан жақсы туады,
Адам айтса нанғысыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тектілігі мен тәрбиесі бір ғана туған әке-шешеге қарап толық өлшенбейтінін білдір...
Ертеңін ойламаған еркектен без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның, жалпы адамның да, бүгінгі ісімен ғана шектелмей, ертеңгі күнін ойлап, алдын а...
Ораздының баласы,
Он бесінде баспын дейді.
Шеразының баласы
Жиырма бесінде жаспын дейді.
Он бесінде баспын дейді.
Шеразының баласы
Жиырма бесінде жаспын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен өмірге көзқарасты салыстырып тұр. Тура мағынада бір әулеттің баласы 15 жа...
Тегінде бар тегі озар.
**Негізгі мағынасы** «Тегінде бар тегі озар» деген мақал адам бойындағы жақсы қасиет, асыл мінез, туа біткен қабілет ер...
Бірге тумақ болса да,
Бірге өлмек жоқ.
Бірге өлмек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам тағдырының ортақ еместігін білдіреді: адамдар бір күнде, бір ортада, бір отбасында н...
«Пұт болдым» деп мақтанба,
Одан да ауыр батпан бар.
Одан да ауыр батпан бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз күшіне, дәрежесіне не байлығына мастанбауды ескертеді. Тура мағынасында пұт пен...
Болат қайнауда шынығады,
Батыр майданда шынығады.
Батыр майданда шынығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам да, болат та қиындық үстінде шыңдалады деген ойды білдіреді. Тура мағынасында болат...
Жолға шықсаң сайлан,
Бес қаруыңды байлан.
Бес қаруыңды байлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шығарда адам барлық керегін түгендеп, бес қаруын дайындап алу ке...
Балаға
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің қолындағы байлық пен дәулет балаға өзінен-өзі шынайы игілік бол...
Өлгенге қайтып келмек жоқ,
Өлгеннің артынан өлмек жоқ.
Өлгеннің артынан өлмек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің қайтарымсыз екенін ескертеді. Тура мағынасында, өлген адам қайта тірілмейді, ал о...
Адамзат бүгін адам, ертең топырақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі өткінші екенін ескертеді: бүгін тірі, саналы, күш-қайраты бар адам ертең-ақ...
Шын жақсыда тарлық жоқ,
Әділ сөзде зорлық жоқ.
Әділ сөзде зорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шын мәніндегі жақсы адам қиындықта да тарылып, қысылып қалмайтынын, жомарттығы мен кең пе...
Ақылды басшы алдырмас.
**Негізгі мағынасы** Ақылды басшы елдің жайын алдын ала ойлап, қиындықтың бетін ерте қайтарады. Мұнда тура мағынада — ба...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.