Асыға айтсаң да, асыра айтпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөз сөйлегенде асыққанмен, шындықтан аттап кетпеу керегін білдіреді. Яғни ойыңды тез жеткізсең де, артық әсірелеме, жалған қоспа, шектен шықпа. Тура мағынасы — бір нәрсені айтып тұрып, шамаңнан тыс көбейтпеу; астарлы мағынасы — сөздің салмағын сақтап, байыппен сөйлеу, өтірік пен даурықпаға жол бермеу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «асыға айту» — адамның ойы жылдам, тілінің орамды болуын көрсетеді. Ал «асыра айту» — істің шегінен шығып, шындықты үлкейтіп жіберу дегенді меңзейді. Халық тілінде бұл сөз сөйлеу мәдениетін өлшейтін нәзік ескерту. Яғни қысқа да нұсқа айтуға болады, бірақ сөздің дәмін кетірмей, ақиқатты бұрмаламау қажет.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ресми сөйлесуде, әлеуметтік желіде немесе жаңалық айтқанда өте орынды. Мысалы, бір адам жетістігі туралы баяндаса, оны сәндеп, ойдан қосып жібермей, нақты дерекпен айтқаны дұрыс. Сонда сөзге сенім артады, ал артық әсірелеу адамның беделін түсіруі мүмкін.